ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ክፍል 3.pdf
-
word cloud
-
Extraction Summary
መ ዲ ጃንደረባውን በዚያ ቅጽበት የለወጠ እንደ ኤግሁነ መንገደኞች የሰሚውን ልብ ያቀለጠ ይህ ስብከት እንዴት ያለ ይሆን የኤማሁስ መንገደኞች ከጌታ እጅ ቁራሽ ተቀብለው ዓይናቸው ሲከፈት ጌታ ተሰወራቸው ጃንደረባው ደግሞ ጥምቀትን ተቀብሎ ፊልፅስ ከእርሱ ተነጠቀ እነርሱ ወደ ኢየሩሳሌም ሊናገሩ ሲገሰግሱ ጃንደረባውም ወደ ዳግማዊት ኢየሩሳሌም ወደ ኢትዮጵያ ገሰገሰ ከነክጠመቅ የሚከከክከኝ ምገሁር ነውፆ በመንገድም ሲሔዱ ወደ ውኃ ደረሱ ጃንደረባውም እነሆ ውኃ እንዳልጠመቀ የሚከለክለኝ ምንድር ነው። ብሎ ሰማዕት የሆነውም በዚህ ምክንያት ከአክሱም የሔዱ ኢትዮጵያውያን በታፕሮባና ወንጌልን መስበካቸውና ብዙዎችንም ወደ ክርስትና መመለሳቸውን በሲሪሳንካ ክርስትና ታሪክ ላይ ጥናት ያደረጉ ምሁራን መዝግበዋል ዐወልጻም ኢትዮጵያዊው ጃንደረባን ታሪክ የሚበልጥ ጥንታዊ መሠረት ያለው ኢትዮጵያዊ አንባቢ የለም በኢት ጠማቂም ሆነ ቤተ ክርስቲያን በዝማሬዎች የምታወሳው ቢሆንም በስሙ ቤተ መጻሕፍት እንኳን ያልተሰየመለት መሆኑ አሳዛኝ እውነታ ነው። ካ በከክ ዘነኣዛኣ ከበሁ ዐክ በዙ ለክ ፀ ላሀኮኮ ከ ኣዞዘ ላዘበሃ እሀዘከነ ከነዘዘሃ ሊህፀዘዘር ኮከቨኮ ድ ር ፀበነከክ። በጀርክ ዐ ላርኗፎሰበዚ ከከር ርዐክርበርበሃ ን ከር ርርዐርበኗ ዚ እሸኢሠከርኣነ « ቨዝዌበዥ ከር ር ላክርርበ። ሊ ጠርእ ከር ኣኮኋ። የሚከተለው መንገድ አያንዳንዱን ኦ ስብከታዊ በሆነ መልኩ በመተንቶን ሲሆን በእንግሊዝኛው ዘኃጠገፎከር የሚባለው ዓይነት ነው። ሰለዚህም ደህ የዲሄኖክ ሥራ በዓይነቱም በ ዘቱም ለኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍቸሚሰጠው ራይዳ ብዙ ነው።
-
Cosine Similarity
ብለውም ሲያጠምቁ ታይቷል ሐዋ ጣ ኢትዮጵየዊው ጃንደረባ ግን ለፊልፅስ ምን ላድርግ አላለውም ፊልፅስም ተጠመቅ አላለውም ጃንደረባው ራሱ የመጠመቅ አሳብ አቀረበ በዚህም ኢትዮጵያ የሐዋርያ ደም ሳታፈስስ ራስዋ የመጠመቅ ሃሳብ አቅርባ የተጠመቀች ሀገር ሆነች ሥ ስለመለሰችው ወዲያውኑ ነቢያት የሚያስተምሩትን ተቀብሎ ውኃ ይኸው ብጠመቅ ማን ይከለክለኛልንን ብሎ ሰረገላውን አቁሞ በፊልጾስ እጅ በክርስቶስ ስም ተጠመቀ በኦሪት ውጥን የነበረችውን ሃይማኖቱን ፍጹም አደረጋት ብለዋል አለቃ አያሌው ታምሩ አኮተ ዛይማናች ዘባኮስ ዲያቆን ፊልጾስ ለጃንደረባው የጥምቀት ጥያቄ የሠጠው መልስ በፍጹም ልብህ ብታምን ተፈቅዷል የሚል ነበር በፍጹም ልብህ ብታምን የምትለዋ የፊልይፅስ ንግግር ከሰማርያ መልስ የተነገረች መሆንዋ በፍጹም ልቡ ሳያምን ከነክፋቱ ተጠምቆ መጨረሻ ላይ በጴጥሮስ ቃል ለመወገዝ የተዳረገው ሲሞን ዕጣ እንዳይደርስበት የሚያሳስብ ይመስላል ክርስቶስን የእግዚአብሔር ልጅ ለማለት አጋንንትም የእግዚአብሔር ልጅ ሆይ ልታጠፋን መጣህን ብለዋልማር እምነት ግን በፍጹም ልብ ሊሆን ይገባዋልና በፍጹም ልብህ አለው ጨጨጨ ጩጩጨጩጩጩጩጩሠኤጨጭጭጩገውፎቹበበመመ አለቃ አያሌው ታምሩ የኢትዮጵያ እምነት በሦስቱ ሕግጋት ገጽ ጨ መ ይህን ጊዜ ጃንደረባው ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብ ሓብ ልጅ እንደሆነ አምናለሁ የሚል ድንቅ ዐረፍተ ነገር ተናገረ ልብ አድርጉ ፊልፅስ እንዲህ በል አላለውም ገና የጥምቀፋ ሥርዓት ሙሉ በሙሉ ባልተሠራበት በዚያ ዘመን ይህ ጃንደረባ ባን የሃይማኖትን ጸሎት አረቀቀ ለመጀመሪያይቱ ቤተ ክርስቲያን የሥርዓት ቀመርም ቪበጩር ቨክህ የበኩሉን አስተዋጽእ አበረከተ ኢትዮጵያንም ከሠለስቱ ምዕት ዘመን ቀድማ በሐዋርያት ጉባኤ በንዑሰ ክርስቲያን የተወከለችና ለጸሎተ ሃይማኖትም ቃል ያዋጣች አደረጋት በእርግጥም ከጃንደረባው አጠገብ የነበረው ፊልጾስ ሆኖ ነው እንጂ ክርስቶስ ቢሆን ኖሮ ለዚህ ንግግሩ የሕንደኬ ጃንደረባ ሆይ በሰማያት ያለው አባቴ እንጂ ሥጋና ደም ይህን አልገለጠልህምና ብፁዕ ነህ እኔም እልሃለሁ አንተ ዓለት ነህ ባለው ነበር አንድ ሰው ከመጠመቁ በፊት የሚጸልየው ወይንም በዋሱ ዲያቆንና ክርስትና አባትእናት አንደበት የሚጸልየው ጸሎተ ሃይማኖት ርርርኞ ቤተ ክርስቲያን ከዘመነ ሐዋርያት እስከ ዘመነ ሰማዕታት ለአራት መቶ ዓመታት ቀስ በቀስ እየተሟላና እየተረቀቀ የመጣ ነው አንድ ሰው ከመጠመቁ በፊት ሰይጣን ሆይ ሰም ቁ ቁ በ ረ በላቲን ርር ማለት አምናለሁ ማለት ነው ግ ስ አከ ጨሠ ። ከር ። ሃር ርር ኮኮቨርብ ኮነ ከበዚ ከር ሀከ ኮበር ክኗ ስለዚህ የዲያቆን ፊልጾስ ማጥመቅ ጥምቀት በዲያቆናት ንን በይፋ ተፈቅዶ ሳይሆን የእግዚአብሔር ልዩ ምርጫ ነው ላለው የሐዋርያቱ ድምዳሜ ነው በአጠቃላይ የፊልፅስ ማጥመቅ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ሙሉ በሙሉ ተሠርቶ ባልተጠናቀቀበት እና በቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ አገላለጽ ቤተ ክርስቲያን ገና በጫካ ፁስጥ መንገድ እየመረጠ እንደሚሔድ ሰው በምትጓዝበት ዘመን የተፈጸመ ሲሆን ያ ጊዜ ያለ ድንግልና ፓትርያርክ ድረስ የቀሾመበት ገና ሐዋርያቱም የቀረውን ስመጣ እደነግጋለሁ እያሉ ቀጠሮ ይሠጡ የነበረበት ዘመን ነው ይህንን አብነት አድርጎ የሐዋርያትን ሥልጣን በዘፈቀደ ይጣስ እንደነበረ አድርጎ መረዳት ወይም አሁን ላለንበት ዘመን ማጣቀሻ አድርጎ መሞገት አይገባም ፊልፅስ በፈቃደ እግዚአብሔር ይህን ምሥጢር መፈጸሙን ግን በታላቅ አድናቆት እናስታውሰዋለን ይህንን ተረድታ ነው መሰል በመንፈስ ቅዱስ ትእዛዝ ጃንደረባዋን ያጠመቀላትን ይህንን ዲያቆን የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በስሙ በደረሰችለት ምስጋና እንዲህ ትለዋለች ፅልኦስወግጌስዊአስመእግዘጂያዋግአጥመቀ እምሞሐዋርያትኢናሕፅፀክሕቀ መንቲ ቲቲ ቲኢ ህ ኣከከ ከ ከርበህ ከር ርርበክዐቧ ዐበህቪ ዐ ከር ላ ነ ጃር ነ ላከኮ ህ ርርር ኮከከ አስመክመ። በእውነቱ ከሆነ ይህ ጃንደረባ እንደተጠመቀ ወዲያውኑ እጅ የሚጭን ሐዋርያ ሳይመጣለት ፊልይፅስም እጅ ሳይጭንበት ሜሮንም ሳይቀባ መንፈስ ቅዱስ ወጦርዶለታል ይህንን የሚያሳየን ከውኃውም ከወጡ በኋላ የጌታ መንፈስ ፊልይጾስን ነጠቀው የሚለው ቃል ነው ምክንያቱም ፊልጾስን ነጥቆ የወሰደው ለጃንደረባወ የወረደ መንፈስ ቅዱስ ነበር ዛሬ ካህናት ሕፃናትን ክጠምቁ በኋላ ለሕፃናቱ የወረደ መንፈስ ቅዱስ ለሁላችን ይድረሰን እንደሚሉ ፊልኦፅስ የተነጠቀው ለኢትዮጵያዊው ጃንደረባ በወረደ መንፈስ ቅዱስ ነበር ገድለኛው ጃንደረባ በዚህም ከሌሎች የሚለይ ክብርን አገኘ ያየለ አንብሮተ ዕድ መንፈስ ቅዱስ በጃንደረባው ላይ አደረ ቅብዐ ትፍስሕት መንፈስ ቅዱስ እንደወረደለት ለማጠየቅ ይላል መጻሕፍተ ሐዲሳት ዘሠለስቱ ንባቡና ትርጓሜው እጆችዋን ወደ እግዚአብሔር የምትዘረጋዋ ሀገር ሰው ሰለ ትሕትናው መንፈስ ቅዱስ እጁን ዘረጋለት የጥምቀቱ ምሥጢር ከተፈጸመ በኋላ እንደ ቀደመው ሐዋርያት እስኪመጡ ድረስ አልተጠበቀም የእግዚአብሔር መንፈስ የሚገኘው በመዋቲ ሰዎች ፈቃድ ብቻ አለመሆኑ ይታወቅ ዘንድ መንፈስ ቅዱስ ወዲያውኑ ወረደ ይላል ቅዱስ አውግስጢኖስ የእግዚአብሔር መንግሥት ጽድቅና ሰላም በመንፈስ ቅዱስም የሚሆን ደስታ ናት ተብሎ እንደተጻፈ ጃንደረባውን መስተ ፍስ ሒ የሚያስደስት የሆነ መንፈስ ቅዱስ ደስ አሰኘው ቸቸ ከክፍቫዥ ፎ። ጊኣዒኣኒነፍፎፎ ሮሜ የደስታው ምንጭ መንፈስ ቅዱስ መውረዱ ብቻ አይደለም ያጠመቀው ሰው ፊልፅስ ተነጥቆ ሲሔድ በጻድቅ ሰው እጅ መጠመቁን እንዲረዳና ደስ እንዲሰኝ አድርጎት ነበር ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅም ፊልጾፅስ የተነጠቀው ከእግዚአብሔር መሆኑ እንዲታወቅና ተራ ሰው መስሎ እንዳይታየው ነበር ደስ ያለውም ለዚህ ነው ይላል ያ ቀን ምን ዓይነት ቀን ነው። ጃንደረባው ሆይ ያን ቀን ምን ተሰምቶህ ይሆን። ደስ ከክ ከበክጊ ከር ክ ከር ለሌር ዐ ሂከር ላዐር ዘነ አኮእ ከከ ቪ እያለህ የሔድከው ምን ብለህ እንደምትነግራቸውጡ እያሰ ብክ ይሆን። ወደ ሌላ ሀገር ሔዶ ሰብኮ ይሆን። ቅዱስ ጄሮም ጃንደረባውን ለወገኖቹ ሐዋርያ ሆነ ሲለው የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊው አውሳብዮስ ደግሞ ከጥምቀቱ በኋላ ስለነበረው ቆይታ እንዲህ ይላል ይህ ሰው ከእስራኤላውያን ቀጥሎ ከወንጌላዊው ቅዱስ ፊልፅስ መለኮታዊውን ቃል ምሥጢር ለመቀበል ቀዳሚ ነበር በዓለም ምእመናን በኩራት የመጀመሪያ ፍሬ ነበረ ይህ ሰው ወደ ሀገሩ ተመልሶ ሕይወት ሠጭ የሆነውን የክርስቶስን በሰዎች መካከል መመላለስ የምታሳውቀውን ወንጌል ለመስበክ የመጀመሪያው ሰው እንደሆነ የታመነ ነጡ ኢትዮጵያ የ ጎ ርክርህ ለ ርዌቪ ፊ ኣጾችዋን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች የሚለው ትንቢትም ፍጻሜውን አግኝቷል ሰሎሞን በመኃልዩ ጥቁር ነኝ ግን ውብ ነኝ ያለውን በሥጋ ጥቁር መሆን በሃይማኖት ከመዋብ እንደማይከለክል የሚያሳይ መሆኑን ከሚተረጉሙት ቀደምት አበው አንዱ የሆነው ቅዱስ ኤፍሬም የጃንደረባውን ጥምቀትም በዚህ መንገድ ተቀኝቶበታል ጥቁሩ ኢትዮጵያዊው ተጠምቆ አበራ በደስታም ተጓዘ አስተምሮ ደቀ መዛሙርትን አፈራ ከጥቁሮች መካከል የሚያበሩትን አስገኘ ኢትዮጵያዊያትን ለክርስቶስ የሚያበሩ ዕንቁዎች አድርጎ አቀረባቸው ከኢትዮጵያ እንደተገኘ እንደሚያበራ ዘውድ አስጊጦ ለክርስቶስ አቀረባቸው» ጃንደረባው ወደ ሀገሩ ተመልሶ መስበኩንና ለወገኖቹ ሐዋርያ መሆኑን በቤተ መንግሥት ክርስትናን መስበኩን ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን የመሰከሩ ቢሆንም ከዚያ በኋላ ስላለው ሁኔታ ግን በዝርዝር የተጻፈ ነገር አናገኝም ቅዱስ አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ ይህ ጃንደረባ በሰበከው ስብከት በእርሱም ዜና የኢትዮጵያ ሰዎች በኢየሱስ ክርስቶስ የጸጋ ወንጌል አመነ ካለ በኋላ የጃንደረባው ከሀሖሐ ር ክዶ ደ ሚመሓጨጨመ እሀሌከፍ ርርርፎ ሃ ከ ከ ከር ሃኪ ከር ር ነብ ሚና መስበክ እንጂ ማጥመቅ እንዳልነበር ሲገልጽ ዐቢየ ካርስቲዮነ ስለመሆን ግን ምክንያት አላገኙም ጃንደረባው ያጠምቃቸው ዘንድ ካህን አይደለምና ወበእግተ ክዊነ ዐዚየ ህርፅቲያካኒ ፍክ ሚያችን አቋህወል ህ አቹበይጠው ያጥም ዋጡ በማለት ደምድሟል መጽሐፈ ምሥጢር ወ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባው የስብከቱ አድማስ በኢትዮጵያ ብቻ የተወሰነ አልነበረም በርፅትህ። ችግርአግዳይኖርጠብቃት አያልህመደ ጌታህ ጸልይ የሚለው ጸሎት የጃንደረባው ስብከት አድማስ ሰፊ መሆኑን ይመሰክራል ስለ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ የሕይወት ፍጻሜና የአገልግሎት አድማስ ዘርዝሮ የመዘገበው በጉባኤ ኒቅያ ከታደሙ ሊቃውንት አንዱ እንደሆነ የሚነገርለትና በዘመነ ሰማዕታት በአረማውያን ተሰልቦ ው ው ር የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከክርስቶስ ልደት እስከ ዕሥራ ምዕት ገጽ የጸሎቱ አቀማመጥ ግእዝ እንደሆነ ያስታውቃል ምንጭ ስላልተጠቀሰበት ዘሩን ማግኘት አልቻልሁም ንደሪባ የነበረው የጢሮሱ ካህን ዶሮቴዮስ ነው ለቤተ ክርስቲያን ታሪፅክ ጸሐፊው ስአውሳብዮስ መምህር እንደሆነ የሚነገርነት ዶሮቴዮስ ሲየናፕሲስ በተሰኘ ጽሑፉ ስለ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ያልተሰሙ ጦረጃቫዎችን መዝግቧል በዚህም መሠረት ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ በኢትዮጵያ ካስተማረ በኋላ ቀይ ባሕርን ተሻግሮ በፋርስ በዐረቢያ በሕንድና በብዙ የምሥራቅ ሀገራት ዞሮ እንደሰበከና በመጨረሻም ታፕሮባና ወይንም ሴይሎን ተብላ ትጠራ እስከነበረችው ደሴት ሔዶ እንዳስተማረ ምስክርነቱን በደም አትሞ በሰማዕትነት እንዳረፈ በክብር እንደተቀበረ በዚያን ዘመንም በመቃብሩ ተአምራት ይከናወኑ እንደነበረ ጽፏል ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ የስብከቱ ዳርቻ አድርጓት ነበር ተብላ የተጠቀሰችው ታፕሮባና ወይንም ሴይሎን ተብላ የተጠራችው በዛሬው አጠራር ሲሪላንካ ተብላ የምትጠራው ሀገር ናት ከላይ ካየነው በቀር የሲሪ ላንካ የክርስትና ታሪክ ላይ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባን የሚያነሣ ብዙም የተጻፈ ነገር የለም ሲሪላንካም እንደ ሐዋርያዋ የምትጠራው ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስን ነው ሆኖም ከጃንደረባው ጋር በተያያዘም ባይሆን ክርስትና በሲሪላንካ በመግባቱ ከ እ በበክርክ ከ« « ከር ከህዘርከ ላይ ኢትዮጵያ ድርሻ ያላት ሆና መነሣትዋ አልቀረም ከአንደኛው ክፍለ ዘመን አንሥቶ የአክሱማውያን ሀገር አቋራጭ ንግድ ማዕከል በነበረችው በአዱሊስ ወደብ በኩል ይካሔድ የነበረው ከፍተኛ የንግድ ልውውጥ እስከ ታፕሮባና ደሴት የተዘረጋ ነበር በዚህ ምክንያት ከአክሱም የሔዱ ኢትዮጵያውያን በታፕሮባና ወንጌልን መስበካቸውና ብዙዎችንም ወደ ክርስትና መመለሳቸውን በሲሪሳንካ ክርስትና ታሪክ ላይ ጥናት ያደረጉ ምሁራን መዝግበዋል ዐወልጻም ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ምንም እንኳን ለኢትዮጵያና ለአፍሪካዊያን ሁሉ ኩራት ሊሆን የሚችል ክርስቲያናዊ ታሪክ ያለው ቢሆንም የሚገባውን ያህል አልተዘከረም ማለት እንችላለን ይህ ሰው መንፈሳዊ ጉዞዎችን ለሚጓዙ ቅዱሳት መጻሕፍትን ለሚያነቡ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናትን ለሚያደርጉና ለሚወያዩ ሁሉ አርኣያ የሚሆን ውብ ታሪክ በመጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈለት ሰው ነው ይህን ትጉሕ ተሳላሚ መጻሕፍተ ነቢያትን ደጋሚ እጅግ ትሑት አላዋቂነቱን ለመናገር የማይሰቀቅ ጻድቅ መጨ ጨጨ ኣጭሎጨሎኤጌ ኮጠከ እከበሰ ሊከከሺ ለከርክ ርከበከ ኛርሄርክር ከር ዐ ለቪህከኪ በ ዐ ከ ኮ ከ ከሃ ነ ው ጦንፉ ተ ዲያው ሽ አምኖ የመሰከረ ሰማዕት ልብ የተጠማ ቃሉን እየሰማ ራሱን የሚያስት ሳይሆን ዊ ነገር ቶበት ፍሬን የሚያፈራ ቅዱስ ስለ ክርስቶስ በፍጹም ዘርቶበ ለሌሎች መጻን መንገድ የጠረገ ርያ ነውና በአውነት እጥፍ ክብር ይገባዋል ሐየ አዳዲስ አማንያንን ወጠደ ክርስትና ለማምጣት የንዑሰ ክርስቲያን አገልግሎትን ላይ የሚያገለግሉ የንባብን ባሕል ዮጵያ ለማዳበር ለሚሹ ሁሉ የኢትዮጵያዊው ጃንደረባን ታሪክ የሚበልጥ ጥንታዊ መሠረት ያለው ኢትዮጵያዊ አንባቢ የለም በኢት ጠማቂም ሆነ ቤተ ክርስቲያን በዝማሬዎች የምታወሳው ቢሆንም በስሙ ቤተ መጻሕፍት እንኳን ያልተሰየመለት መሆኑ አሳዛኝ እውነታ ነው። ዐቨርርክ ከር በሃ ርከህፒከ ከር ፎኦከ ቨክ ።
- N.B. This Summary is Very Experimental!! based on the following scripts from:
