ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ክፍል 2.pdf
-
word cloud
-
Extraction Summary
ፀክ እነ ከዐ ቪሃ ኮ ላ ዉጧጠጨርዚ ከር ኬ ከበሀክሃ ከፎ ከቪፎር ርክኪክገፎ ነ ከቦዞ ከህ ኩነከ ከ ፐከር ከር ከከ በህከ ከሀከከ ፎከየኗበከቬሃ ክበርዐሃርርቧ ከር ገቨዐቦከ ዐ ከ የቦክበር በሰረገካ ተቀምጦ በአንድ ወቅት የበረሃውን ኮከብ የአባ እንጦንስን ዝና የሰማው ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ የተላከ ደብዳቤ እኮ ነው ክፈተው እንጂ ብሎ ተቁነጠነጠ አባ እንጦንስ ግን ቀና ብሎ እኔ ከሰማያዊ ንጉሥ የተሳከልኝን ደብዳቤ እያነበብሁ ነው ብሎ ከተናገረ በኋላ ወደ መጽሐፍ ቅዱስ ላይ የመተርጎም እንደማይሠጠው በሚገባ ተረድቶ የዲያቆኑን እርዳታ ጠስየ አንዳንድ ሰዎች በሌላ የሙያ ዘርፍ ያላቸው እውቀትና በማኅበራዊ ዘርፍ ያገኙትን ስመ ማኅተም ምክንያት አድርገው በማያውቁት ጉዳይ ላይ ገብተው ይዘላብዳሉ ተዉ ሲባሉም እኔ ስንት ነገር የሠራሁ ይኹ ሊያቅተኝ ነው። እንለዋለን ቅዱስ ቄርሎስ ዘኢየሩሳሌም እንዲህ ላል ይህ በግ እረኛ ተብሎ የተጠራና ራሱንም መልካም እረኛ ነው ነ ንቡ ርየ ህፎበ ርከርህር ፀርህር እንደ በግ ለመታረድ ተነዳ ኢባ ን በአር ፒቲ ግኾ ሠ የበበ ዐከ ከር ከበ ሎሚ እንደ በገ ዝም አለ ነገር ግን እርሱ በምድረ በዳ በሚጮኽ ሰው ድምፅ እርሱ ግን የእስራኤል እረኛ የዓለምም ሁሉ ጠባቂ ነበረ የተሰበከ ቃል ነበር እርሱ የተሰቃየና የቆሰለ ነበር ሁሉንም በሽታና ቁስል ግን ይፈውስ ነበር ነቢዩ ኢሳይያስ ክርስቶስን በአንድ ዐረፍተ ነገር ውስጥ ሁለት ዓይነት በግ አድርጎ አስቀምጦታል ለመታረድ የሚነዳ በግ እና የሚሸለት በግ።እግዚአብሔርአምላክአበየነ ክ ከር ከፍፎዐር ዐቪርክ የተሸለተ በግ በጠጉሩ ለሸላቾቹና ለሌሎች ሰዎች ሁሉ ልብስ ዘና በዕለተ ዓርብ ስለኛ ልብሱን ተገፍፎ ዕርቃኑን በመሆኑ ሄ ታናችንን አልብሶልናል የተቤዣን በደሙ ብቻ አይደለም በዘተሸለተው ጠጉሩ ዕርቃናችንን አለበሰ እንጂ በልብስነቱም በፋት ቆፈን የተያዝነውን አሞቀን ሐዋርያው የተጠመቃችሁ ሁላችሁ ክርስቶስን ለብሰናል ብሏልና ገላ ይ ነቢዩ አህነ ስከማነ ይናገራክየ ጃንደረባው የነቢዩን ኢሳይያስን መጽሐፍ ትንቢት በሚገባ አንብቦ ተረድቶታል የጠየቀው የትንቢቱን አቅጣጫ ነው እንጂ ግንበብ የቸገረው ሀ ሁ ቢስ ቨፎጪቪ ወይንም ቋንቋ የከበደው ባዕድ ሆኖ አይደለም ይህ ጃንደረባ በትክክል አንብቦ ሊረዳ በሚችለው ቋንቋ የተጻፈ የትንቢተ ኢሳይያስ ቅጂ እያነበበ ነበር ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ያነበው የነበረው ይህ መጽሐፍ በምን ንቋ የተጻፈ ነበርሇ የሚለው ጉዳይ ከዚህ ታሪክ ጋር ተያይዘው ከሚነሥ አከራካሪ ጉዳዮች አንዱ ነው በዕብራይስጥ ነው። በግሪክ ነው። ወይንስ በምንድር ነው።
-
Cosine Similarity
ቄ የሁሉም የኢትዮጵያ ግዛቶች ንግሥት የነበረች በመሆንዋ ላይ ይስማማሉ በሐዋርያት ሥራ ላይ የተገለጠው ሰው እንግዲህ የዚህች ንግሥት በጅሮንድ ነው በማለት የንግሥት ሕንደኬን ግዛት ስፋት ከመሰከሩ በኋላ ይህ ሰው የኑቢያ መርዌ ሰው ይሆንን በሚለው ጉዳይ ላይ የሚከተለውን ሃሳብ አስፍረዋል አንደ እውነታው ከሆነ ስለዚህ ሰው ማንነት ምንም ማስረጃ የለንም ይሁንና በሐዋርያት ሥራ ላይ ይህ ሰው የአይሁድን እምነት የተቀበለና መጽሐፍ ቅዱስን ሲያነብ የነበረ መሆኑ ተገልጧል የመርዌ ነዋሪዎች የአይሁድን ሃይማኖት ተቀብለው ነበር የሚል ነገር ደግሞ ከየትኛውም ምንጭ አልሰማንም በሌላ በኩል ደግሞ በኤለፋንታይን በላዕላይ ግብዕ ጠንካራ የአይሁድ ማኅበረሰቦች እንደነበሩ ይታወቃል ምናልባት እነዚህ ማኅበረሰቦች የኑቢያን ሀገር በቀል ሕዝቦች ወደ ይሁዲነት ለውጠዋቸው እንደሆን አይታወቅም በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጥናት ዘርፍ ክርስትና እንዴት ወደ ኑቢያ ገባ። ሌላው የኑቢያ ክርስትና አጥፒ ዶር ሳሊም ፋራጅ ደግሞ የኑቢያ ክርስትና ከግብጽ የተገኘ መሆኑን ጽፎአል ሥሥ ሠ ናፍ ዓት መ ተክለ ጻድቅ መኩሪያ ኑብያ ናፓታመርዌ ዓም አዲስ አበባ ገጽ ለክኳሕዐሃ ለዘርክ ከበከክዚሃ ከበበከ ህከ ከበከቨነ ሺርሀቨር ኮፀር ለ ካፀኗ ህ ለ ከከነ ከቦዞ ከህ ኩነከ ከ ፐከር ከር ከከ በህከ ከሀከከ ፎከየኗበከቬሃ ክበርዐሃርርቧ ከር ገቨዐቦከ ዐ ከ የቦክበር በሰረገካ ተቀምጦ በአንድ ወቅት የበረሃውን ኮከብ የአባ እንጦንስን ዝና የሰማው ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ ከጻድቁ አባት ጸሎትና ምክር ለመቀበል አስቦ የሰላምታ ደብዳቤ ጽፎ በወታደሮቹ እጅ ወደ ግብፅ በረሃ ላከ የንጉሥ ወታደሮች ወደ በረሃው ሲደርሱ አባ እንጦንስ በበዓቱ ቁጭ ብሎ መጽሐፍ ቅዱስን እያነበበ ነበር የተላከውን መልእክት ከፍቶ እስከሚያነብላቸው የጓጉት የአባ እንጦንስ ደቀ መዛሙርት አባ እንጦንስ ከብበው ቢጠባበቁም እርሱ ግን ከሚያነበው መጽሐፍ ዓይኑን አልነቀለም በመጨረሻም አንዱ ተማሪው አባታችን ከንጉሥ ቆስጠንጢኖስ የተላከ ደብዳቤ እኮ ነው ክፈተው እንጂ ብሎ ተቁነጠነጠ አባ እንጦንስ ግን ቀና ብሎ እኔ ከሰማያዊ ንጉሥ የተሳከልኝን ደብዳቤ እያነበብሁ ነው ብሎ ከተናገረ በኋላ ወደ መጽሐፍ ቅዱስ ንባቡ ተመሰሰ መጽሐፍ ቅዱስ በእርግጥም ለእያንዳንዳችን የተላከ የሰማያዊ ንጉሥ ደብዳቤ ነው ይሁንና ብዙዎቻችን መጽሐፍ ቅዱስን በግል ቁጭ ብሎ የማንበብ ልማድ የለንም ምናልባትም ተልኮልን ጨርሰን ያላነበብነው ብቸኛ ደብዳቤ መጽሐፍ ቅዱስ ነው ተፌሥ ሩር በሥ ክበበው በ ንስ ሳናነበው ልንሞት የምንችለውና እንዲያም ቢሆን ብዙም የማንቆጭበት አምላካዊ ደብዳቤ በብዙዎቻችን እጅ ቢኖርም ገና ለማንበብ ስናስብ የሚደክመን መሆኑ ያሳዝናል ሰባኪው ለስብከቱ ሲል ከመግለጥ በቀር ለእኔ ብሎ አያነብም አብዛኛው ሕዝበ ክርስቲያን ደግሞ መጽሐፍ ቅዱስን አክብሮ ከመሳለምና ክፉ መናፍስትን የሚያርቅ ቃል መሆኑን በማመን ከራስጌው ከማስቀመጥ አልፎ እንደ ክርስቲያን ወግ ቁጭ ብሎ ለራስ የማንበብ ልምድ የለውም ብዙ ሰው መጽሐፍ ቅዱስ ለማንበብ ጊዜ የለኝም የሥራዬ ጠባይ አያመቸኝም ብዙ ሓላፊነት አለብኝ ሳነበው ይከብደኛል ወዘተ በሚሉ ብዙ ምክንያቶች ሰበብ መጽሐፍ ቅዱስን አያነብም ያለንበት ዘመን መጽሐፍ ቅዱስን ለማንበብ በእጅ ስልኮች ሳይቀር የሚቻልበት የተመቻቸ ዘመን ቢሆንም ተራ ነገሮችን ስናስስ የምንውል ሰዎች መጽሐፍ ቅዱስን ለማንበብ ግን አንጠቀምበትም ምናልባትም መጽሐፍ ቅዱሳችን እንደ ስልክ መተግበሪያዎች ለመጨረሻ ጊዜ የታየበትን ቀንና ሰዓት በ ቢናገር ኖሮ ብዙዎቻችን ከመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ ከራቅን የቆየን መሆናችን በተገለጠ ነበር ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ግን አስደናቂ የመጽሐፍ ቅዱስ አንባቢ ነበርይህ ሰው የአንዲት ሀገር ታላቅ ንግሥት የገንዘብ ሚኒስቴርዋ ነው እጅግ ብዙ መንግሥታዊ ሓላፊነቶችም አሉበት ከማንም በላይ አድካሚ የሆነ የሒሳብ ሥራ ያለበት ባለ ብዙ ሃሳብ ሰው ነው ሆኖም ሌሎች ባለ ሥልጣናት እንደሚያደርጉት ብዙ ኪሎ ሜትሮችን ተጉዞ የሔደው ወደ ሥጋዊ መዝናኛ ሥፍራ ሳይሆን ወደ ቅድስት ሀገር ለፈጣሪው ሊሰግድ ነበር ከአድካሚ የሰረገላ ጉዞ ሲመለስ ደግሞ ለራሴ ዕረፍት ልስጥ ሳይል የነቢዩን ኢሳይያስ መጽሐፍ ያነብ ነበር ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ እንዲህ ይላል በጉዞ ላይ ሆኖ ያውም በሰረገላ ላይ ተቀምጦ ማንበብን አለማቋረጥ ምን ያህል ትጋት የሚጠይቅ እንደሆነ እንድታስተውሉ እጠይቃችኋለሁ በቤታቸው እንኳን ቁጭ ብለው ማንበብን ለማይፈልጉ ሰዎች ይህ ታሪክ ሊስተዋል ይገባዋል ይልቁንም መጻሕፍትን ማንበብን ጊዜን እንደማጥፋት የሚቆጥሩ ወይንም ለትዳር አጋሮቻቸው ጊዜ መሥጠት አሰብኝ የሚል ምክንያት የሚያቀርቡ በውትድርና አገልግሎት ላይ ነኝ የሚሉ ልጆቼን እየተንከባከብኩ ነው ከንባብ ኑሮዬን ማስቀደም ይኖርብኛል የሚሉ ሰዎች ቅዱሳት መጻሕፍትን የማንበብ ጠቀሜታው አይታያቸውም ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ግን ላለማንበብ ሰበብ የሚደረድር አልነበረም ብዙ መንገድ ተጉዞ መሳለሙን እንደበቂ ነገር ቆጥሮ ለራሴ ዕረፍት ልሥጥ ሳይል በሚነቀንቅ ሰረገላ ላይ ሆኖ ማንበቡን ቀጠለ ይህ ጃንደረባ መጽሐፍ ቅዱስን ላለማንበብ ትርጉሙ አይገባኝም የሚል ምክንያት ቢሠጥ ያስኬደው ነበር እርሱ ግን ባይረዳውም እንኳን ማንበብ አላቆመም ይህን ትጋቱን አይቶ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ አስተማሪ ላከለት ከምስተቫው ወገጌክ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ምን ዓይነት ጻድቅ ሰው ነው። ኢትጵያዊው ጃንደረባ ግን ፍቅረ እግዚአብሔር የማይወጣለት መንፈሳዊ ነበር የገንዘብ ሚኒስቴር እንደመሆኑ እንደ ባለ ሥልጣን ብዙ ሊያያቸው የሚችሉ መዛግብት ቢኖሩትም ከስግደት መልስ መጽሐፍ ቅዱስን እያነበበ የሚመለስ ባለ ሥልጣን ነበር መንፈሳዊ መጻሕፍትን ለማንበብ ሥራ ስለሚበዛብኝ ጊዜ የለኝም የምትል ወንድሜ ሆይ እዚህ ላይ ራስህን ከጃንደረባው ጋር አነጸጽረው ይቅርታ አድርግልኝ ምንም ሥራ ቢበዛብህ በንግሥት ሕንደኬ በገንዘብዋ ሁሉ ከሠለጠነው ለጅሮንድ በላይ ሥራ አይበዛብህም ቅዱስ ጄሮም እንዲህ ሲል ራሱን ይወቅሳል እዚህ ላይ ታሪኩን ትቼ ወደ ራሴ መለስ ልበል የንግሥቲቱን ቤተ መንግሥት ትቶ ከምድር ዳርቻ ከኢትዮጵያ ድረስ ወደ ቤተ መቅደስ ከተጓዘውና ለእግዚአብሔር ሕግና ለአምላካዊ እውቀት ካለው ፍቅር የተነሣ በሰረገሳው ላይ ሆኖ እንኳን ቅዱሳት መጻሕፍትን ከሚያነበው ከዚህ ጃንደረባ የተሻልሁ ጻድቅም ጽኑዕም አይደለሁም ባሰ ህ ርቪር ሀበህ ዐ እ ኻ ሙጮጋሙጅድሮት ገእን ትሩ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ በሰረገላው ተቀምጦ ያነብ የነበረው ትንቢተ ኢሳይያስ የተሰኘውን መጽሐፍ ነበር መጽሐፍ ቅዱስ እንደ ዛሬው ታትሞ ባልተሠራጨበትና የነቢያቱ መጻሕፍት አንድ ላይ ባልተጠረዙበት በዚያ ዘመን አንድን መጽሐፍ በግለሰብ ደረጃ ማግኘት እጅግ ከባድ ነበር መጽሐፉ ለመጀመሪያ ጊዜ የተጻፈበትን ብራና ወይንም ፓፒረስ ቅጂ ህከ ማግኘት ጨርሶ የማይታሰብ ቢሆንም የመጻሕፍቱ የቅጂ ቅጂም ከሰው ወደ ሰው የሚሻገረው ሙሉ ሥራቸው መጻሕፍትን ከብራና ወደ ብራና እየጻፉ መገልበጥ በነበረው በቁምራን ዋሻ ይኖሩ እንደነበሩት ጸሐፍት ሀከዩ ዓይነት ሰዎች አማካኝነት ነበር ይህንን የመጻሕፍት ቅጂ የራስ ለማድረግ እጅግ ባለ ጸጋ መሆን ይጠይቅ የነበረ ሲሆን አንድ ሰው የራሱ መጽሐፍ ቅዱስ አለው ማለት እጅግ ሀብታም ነው እንደማለት ነበር ስለዚህ ጃንደረባው መንገድ ለመንገድ ይዞት የሚዞረው የራሱ የትንቢተ ኢሳይያስ ጥቅል የነበረው መሆኑ ከቤተ መንግሥት ሥልጣኑ ጋር ባለ ሀብትም እንደነበረ የሚያሳይ ነው ለነገሩ ኢየሩሳሌም ድረስ በራሱ ሰረገላና አሽከሮች የሚጓዝ ሰው ባለጠጋ መሆኑ አያጠራጥርም ጃንደረባው የሚያነበው መጽሐፍ ትንቢተ ኢሳይያስ መሆኑ ደግሞ ክርስትናን ለመቀበል እጅግ የተመቸ ሰው እንዲሆን የሚረዳው በ ዘር ትንቢተ ኢሳይያስን የመጻሕፍት ሊቃውንት ወኝጌለ ብፈት ወይንም ደረቅሐዲፁኩወዓጌለኢላደያሉ በማለት ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ ከማንኛውም ነቢይ በላይ የወንጌልን ሃይማኖት ምሥጢር ያወቀው ኢሳይያስ ነበረ ሲል ቅዱስ ጄሮም ደግሞ ኢሳይያስ ነቢይ ከሚባል ወንጌላዊ ቢባል ይሻላል ምክንያቱን መጽሐፉ የሚመጣውን ነገር የሚናገር ሳይሆን የተፈጸመን ታሪክ የሚጽፍ እስከሚመስል ድረስ የክርስቶስና የቤተ ክርስቲያንን ምሥጢራት ሁሉ ስለሚያትት ነው ብሏል በዚህም ምክንያት ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ እያነበበ የቆየው የብሉይ ኪዳኑን ወንጌል ነበር እውነትም ትንቢተ ኢሳይያስ ስለ እግዚአብሔር ወልድ በግልጽ የሚናገር መጽሐፍ ነው ያዕቆብ ሆይ የጠራሁህ እስራኤል ሆይ ስማኝ እኔ ነኝ እኔ ፊተኛው ነኝ እኔ ኋለኛው ነኝ የሚል ቃል ስናነብ አልፋና ኦሜጋ ፊተኛውና ኋለኛው የሚል ቃል ያለበት የብሉይ ኪዳን መጽሐፍ መኖሩ ያስደንቀናል እጄም ሠከ ኮየርርፍ ከ ከኒ ት። የሚል ጥቴ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ አምኗል የሚል መልስ የሚያሠጥ ነው የጌታ መክከክ ከዘዘው ቅዱሳን መላእክት ለሰው ልጅ ድኅነት እጅግ የሚጓጉ ከእግዚአብሔር የተሠጡ ጠባቂዎቻችን ናቸው እርግጥ ነው በመጀመሪያ እኛም እንደ መላእክት ክብሩን ለመውረስ ስሙን ለመቀደስ የተፈጠርን ነበርን ግንኙነታችንም እርሱ ከእኛ ቀድመው በመፈጠራቸው ታላላቅ ወንድሞቻችን ናቸው ከሰው ልጅ ውድቀት በኋላ ግን ነገሮች ተለወጡ በእኛ የባሕርይ መጎስቆል ምክንያት ታላቅ ወንድም የታመመ ታናሹን እንደሚጠብቅ ጠባቂዎቻችን ሆኑ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ እንዳለው የሰው ልጅ ከመላእክት ጋር ክቡር ሆኖ ሲፈጠር ጠባቂን አይሻም ነበር ሰው በኃጢአት ከወደቀ በኋላ ግን እግዚአብሔር መላእክትን ጠባቂ ቦኣ አደረገለት ምክንያቱም ዲያቢሎስ ሰውን ለማጥፋት ሁልጊዜ ምክንያቶችን ስለሚፈልግ ነው እነዚህ መላእክት ከጠባቂነታቸው ባሻገር ለሰው ልጅ መጻን መመ የ ትች ተሸው አመበክ ሰው ህፍ በተወለደባት በዚያች ምሽት ሲዘምሩ ያደሩት በአምላክ ለጠ የሚያገኙት ጥቅም ኖሮ ሳይሆን ለሰው ልጅ መዳን ካላቸው ፍላጎትና ፍቅር የተነሣ ነበር በሰማይ ለእግዚአብሔር ምስጋና ይሁን በምድርም ሰላም የሚለው ዝማሬያቸው የእኛ ሰላም ለእነርሱ ምስጋና ምክንያት መሆኑን የሚያሳይ ምስጋና ነበር ሉቃ የማያገቡትና የማይጋቡት እነዚህ መላእክት በሰማይ የሰርግ ያህል ደስ የሚሰኙት በምድር አንድ ኃጢአተኛ ንስሓ ሲገባ መሆኑ ምን ያህል የእኛ ወዳጆች መሆናቸውን ያሳየናል ሉቃ ሁሉ መዳንን ይወርሱ ዘንድ ስላላቸው ለማገዝ የሚላኩ መናፍስት አይደሉም። በማለት ታመሰግነዋለች ሲገብ ሰማው ፊልጾስ ወደ ጃንደረባው በቀረበ ጊዜ ሲያነብ ሰማ ይህም ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ መጽሐፉን በለፕሳስ ሳይሆን ድምፁን ከፍ አድርጎ ያነብ እንደነበር ያሳያል ታሪክን መለስ ብለን ስንቃኝ ይህ ልማድ የጃንደረባው ብቻ ሳይሆን የጥንት አንባቢያን ሁሉ ልማድ እንደነበረ ለመረዳት እንችላለን በጥንት ዘመን ቅዱሳት መጻሕፍትን ከሚያነቡ ይልቅ የሚሰሙ ሰዎች ቁጥር ይበዛ ነበር ለዚህ መነሻ ምክንያቱ አብዛኛው ሰው መጻሕፍትን ለራሱ የመግዛት አቅም ያልነበረው ሲሆን ቢኖረውም የመጻሕፍት አቅርቦት ለሁሉ የሚዳረስ አልነበረም ከዚያም ባሻገር በጥንታውያኑ ዘንድ ማንበብ የሚችሉ ሰዎች በቁጥር እጅግ ውስን ነበሩ በዚህ የተነሣ መጻሕፍትን ከማንበብ መስማት የብዙኃን ልማድ ነበረ ሬና መልክዐ ፊልጾስ ግእዝና አማርኛ ዓም አዲስ አበባ ከዚህ ባሻገር በመጀመሪያይቱ ቤተ ክርስቲያን ቅዱሳን መጸሕፍትን ጮኾ ማንበብና ምእመናንም በጽሞና መስማታቸው እጅግ የተለመደ ተግባር ነበር ይህች መልእክት በእናንተ ዘንድ ከተነበበች በኋላ በሎዶቅያ ሰዎች ማኅበር ደግሞ እንድትነበብ አድርጉ ከሎዶቅያም የምትገኘውን መልእክት እናንተ ደግሞ አንብቡ ቆላ ይህ መልእክት ለቅዱሳን ወንድሞች ሁሉ እንዲነበብ በጌታ አምላችኋለሁ ተሰ የሚሉት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ጥቅሶች መጻሕፍትን ጮኾ ማንበብ የመጀመሪያዬቱ ቤተ ክርስቲያን ባሕል እንደነበረ ያስረዳናል ከሐዋርያት በኋላ ከተነ አባቶች አንዱ የሆነው ሰማዕቱ ዮስጦስ በዚያን ዘመን የነበረው ሁኔታ ሲገልጥ ጊዜው የፈቀደውን ሰዓት ያህል የሐዋርያት መልእክታትና የነቢያት መጻሕፍት ይነበቡ ነበር ብሏል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ይህንን ጥንታዊ ሥርዓት እስከ አሁንም ድረስ ጠብቃ የምትከተለው ሲሆን ቅዱሳት መጻሕፍትን አንድ ሰው ቆሞ ጮኾ የሚያነብበት ሥርዓት እጅግ የተለመደ ነው ወንጌል ሲነበብ ደግሞ ሃሌ ሉያ ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተናገረውን ቅዱሱን ወንጌል ቆማችሁ ስሙ ብሎ ዲያቆኑ ያውጃል ምእመናንም የከበረ የወንጌልን ቃል ለመስማት አ የተገባን ያድርገን ብለው በዜማ ይመልሳሉ ከዚህ በኋላም ቤተ ክርስቲያን ወንጌል የንጉሥ ቃል እንደመሆኑ ጥላ ዘርግታ መብራት አብርታ ታነበዋለች የአምላክ ቃል እንደመሆኑ ደግሞ በቅዱስ ወንጌልህ ቃል እናምናለን እያለች ልጆችዋን ታሳልማለች በለዣፕሳስ ማንበብ ወይም ለራስ ብቻ ማንበብ በጥንት ዘመን ጨርሶ አልተለመደም አንድ ሰው ድምፅ ሳያሰማ ማንበቡ እንደ ብርቅ የሚነገርም ነገር ነበር ከኒቅያ ጉባኤ በኋላ ከተነሠ አባቶች አንዱ የሆነው ቅዱስ አውግስጢኖስ ከእርሱ የቀደመ መምህሩ ቅዱስ አምብሮስ መጻሕፍትን በሆዱ ያለ ድምፅ ሲያነብ ባየ ጊዜ ተደንቆ እንዲህ ብሷል አምብሮስ ሲያነብ ዓይኖች ገጹን ቀርጸው ያስቀሩ ነበር ልቡ ደግሞ ትርጓሜውን ይረዳ ነበር ድምፁ ግን ዝም ብሎ አንደበቱም ጸጥ ብሎ ነበር ማንም ሰው በነጻነት ቀርቦ ሊያነጋግረው ይችል ነበርእንግዶች የሚቀበለው ቀድማችሁ ንገሩኝ ሳይል ነበር ልንጠይቀው ወደ እርሱ ስንሔድም እንዲሁ በዝምታ ሲያነብ አገኘነው ምክንያቱም እርሱ እንደሌላው ሰው ጮኾ አያነብም ነበር ብሎ እንደብርቅ ክስተት ጽፎታል ሰው በሆዱ ከሚያነበው ይልቅ ጮኾ የሚያነበው የበለጠ በሕሊናው ተቀርጾ ለህከከ ርክ ከቹ ይቀራል የሚሰሙትም ሰዎች ቃሉን የበለ ጠ ይረዱታል ኢትዮጵያዊው ጃንደረባም ጮኾ ማንበቡ ይህ መክ ታል ጥንታዊ እንደነበረ ያስረዳናል ምን ያህል የስረገላጉባኤናጥምቀት ዴቬሉመግፈስቅዱስ። ሰቫኮፅበእግተክርስቶስ ወአጥመዋበማየጥምቀትሐዲስፅ አግገርጋሬይዘፌልኦጾስ የምታነበውገ ታስተውከዋከህኘ መጻሕፍትን በማንበብ እና በማስተዋል መካከል እጅግ ሰፊ ልዩነት አለ ከሁሉም ይልቅ ደግሞ ማስተዋል የሚጠይቀው መጽሐፍ ቅዱስ ነው አይሁድ የብሉይ ኪዳንን መጻሕፍት ዕለት ዕለት በምኩራቦቻቸው ያነቡና ያስነብቡ ነበር ቅዱስ ጳውሎስ በየሰንበቱ የሚነበቡትን የነቢያትን ድምፆች ስላላወቁ ብሎ እንደገለጸው መጻሕፍትን ቢያነቡም አያስተውሉም ነበር ሐዋ በዚህም ምክንያት ክርስቶስን ሰቅለው ለመግደል በቁ በቃላቸው የሚያውቁትን የኢሳይያስን ትንቢትና የዳዊትን መዝሙር ጣስተዋል ስላልቻሉ ራሳቸውን ለፍርድ አሳልፈው ስጤ በማንበብና በማስተዋል መካከል ልዩነት ስላለ ጌታችንም በስተማረበት ጊዜ ስለ ነቢዩ ዳንኤል ትንቢት በተናገረ ጊዜ ደጋዳዮ አንባቢው ያስተውል ይል ነበር ማቴ ከትንሣኤው በኋላም ለደቀ መዛሙርቱ መጻሕፍትን ያስተውሉ ዘንድ አእምሮአቸውን ከፈተላቸው ተብሎ ተጽፎአል ሉቃ ግኔ አንድን መጽሐፍ ማንበብ ይቻላል ውስጡን ለመረዳት ግን የግድ ማስተዋል ያስፈልጋል አንዳንድ ሰው የመጽሐፍ ስም በተጠራ ቁጥር አንብቤዋለሁ እያለ ይኩራራል ከመጽሐፉ ቢጠየቅ ግን አንዳች አይመልስም እንዲህ ዓይነቱን ሰው አባ ጊዮርጊስ ዘጋለጫ ሲገልጸው ብይትሜካሕ በአግብቦታ ወኢየአምር ዘውሳጢታ በማንበቡ ይመካባታል በውስጥዋ ያለውን ግን አያውቅም ይለዋል መጽሐፍ ቅዱስ ሁልጊዜ አዲስ ሁልጊዜ እንግዳ የሆነና ባነበቡት ቁጥር አዲስ ነገር የሚያገኙበት ባሕር ነው መጽሐፍ ቅዱስን ከኦሪት ዘፍጥረት እስከ እስከ የዮሐንስ ራእይ ድረስ አንብቦ ጨርሼዋለሁ ብሎ የሚያስብ ሰው መጽሐፍ ቅዱስ ምን እንደሆነ ያልተረዳ ሰው ብቻ ነው አንድ ግሪካዊ ካህን እንዳሉት ጥ መጽሐፍ ቅዱስ ማለት ተወልደህ ባደግህበገ ቤት ውስ የ ። ጦፒ የማታውቀው አዲስ ክፍል የማግኘት ያህል ሁሌ እንግዳ የሆነ መጽሐፍ ነው ስለዚህ ማስተዋል ለመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ እጅግ ወሳኝ ነገር ነው ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ እያነበበ የነበረው የተፈጸመ ትንቢትን ነበር በእርሱ ቁስል እኛ ተፈወስን የሚለውን ስለ ክርስቶስ መከራ የሚናገረውን ቃል እያነበበ ቢሆንም ስለ ተገረፈውና ስለ ቆሰለው መሲሕ ግን ምንም አልሰማም ነበር እግዚአብሔር ለዚህ ሰው የክርስቶስን መምጣት የሚናገር አስተማሪ የላከለት ከኢየሩሳሌም ሲመሰስ ነበር ወደ ኢየሩሳሌም ገና ሲጓዝ ስለ ክርስቶስ ቢማር ኖሮ ወደ ኢየሩሳሌም ሲደርስ በክርስቶስ ተከታዮች ላይ የሚደርሰውን መከራ በትኩረት ያይና ገና ከማመኑ መልሶ ወዲያው በመከራ ይፈተን ነበር ለእግዚአብሔር የሥራ ጊዜ አለው ተብሎ እንደተጻፈ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ወደ ጃንደረባው ፊልፅስን የላከለት በተገቢው ቅጽበት ነበር ከፊልልስ ጋር ሲገናኙ ጃንደረባው ከትንቢተ ኢሳይያስ ስለ ክርስቶስ መከራ በግልጥ የሚናገር ወሳኝ ምፅራፍ ላይ ደርሶ ነበር ይህ ብቻም ሳይሆን ሰረገላው ተጉዞ እስከ ውኃ ዳር እስከሚደርስ ድረስ ፊልይስ ከዚህ መጽሐፍ ጀምሮ ስለ ጨዓ ወሬ ። ብለው ይኮፈሳሉ ጃንደረባው ግን ሥልጣንና እውቀት ያልፈተነው ትሑት ሰው ነበር የሚመራኝ ሳይኖር እንዴት ይቻለኛል የሚለው የጃንደረባው ንግግር ለክርቲያኖች ሁሉ መጽሐፍ ቅዱስን እንዴት ማንበብ እንዳለባቸው የሚጠቁም መመሪያ ነው መጽሐፍ ቅዱስ እንደ ገባኝ መጠን እንደተረዳሁት እያሉ በመላምት የሚተረጎም መጽሐፍ አይደለም ይህንን በመጀመሪያ እወቁ በመጽሐፍ ያለውን ትንቢት ሁሉ ማንም ለገዛ ራሱ ሊተረጉም አልተፈቀደም ተብሎ በግልጥ እንደተነገረ እንደ መሰለው መተርጎም አይገባውም ጴጥ ጃንደረባው መጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ ያለው መጽሐፍ መሆኑን ከማወቅ አልፎ ለመተርጎም ደግሞ የሚመራ ሰው እንደሚያስፈልግ ጠንቅቆ ተረድቶ ነበር ኦርቶዶክሳዊው የመጽሐፍ ቅዱስ አነባበብ አንዱ መገለጫም መጽሐፍ ቅዱስን ከቤተ ክርስቲያን ጋር ሆኖ ማንበብ ነው እንደሚታወቀው ከመጽሐፍ ቅዱስ በቁጥር የወሰነችውና ከመጽሐፍ ቅዱስ በፊት የነበረችው ቤተ ክርስቲያን ነሪች ቤተ ክርስቲያን የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊ ቆጣሪና ሰፋሪ ናት በዚህ የተነሣ አንድ አንባቢ መጽሐፍ ቅዱስን ሲያነብ ቤተ ክርስቲያን ይህንን ቃል እንዴት ትተረጉመዋለች ብሎ በቤተ ክርስቲያናዊ ንባብ ርርርከር ጩበ ማንበብ አለበት እንዲህ ዓይነት ትሕትና ካለው እንደ ጃንደረባው ሁሉን ይማራል ከጃንደረባው አጠገብ የነበረው ቤተ ክርስቲያን ዲያቆን ፊልፅስ ነበር እኛም መጽሐፍ ቅዱስን ለመረዳት አጠገባችን ካሉ መምህራን ጀምሮ መጻሕፍትን ተርጉመው የጻፉ ሊቃውንትን በማንበብና በመጠየቅ መረዳት እንችሳለን የኦሪት ዘሌዋውያን ትርጓሜው ቢጠፋበት ተማሪዎቹን አንድ ጊዜ ቆዩኝ ብሎ ጸሐፊውን ሙሴን በአካለ ነፍስ ጠርቶ ተርጉምልኝ ብሎ እንደጠየቀው እንደ አባ እንጦንስ በቀጥታ የመጽሐፉን ጸሐፊዎች የምናነጋግርበት ቅድስና ባይኖረንም እንኳን ቢያንስ እንደ ጃንደረባው አጠገባችን ያሉ መምህራንን አክብረን መጠየቅ ይገባናል ጃንደረባው ፊልሪስን በወጣትነቱ ሳይንቅ ባለባበሱ ሳያናንቅ ወደ ሰረገላው ወጥቶ እንዲቀመጥ ለመነው ራስን በመግዛት በጨዋነት መመለሱና ንግግሩን መቀጠሉ ብቻ ለይደለም ተራ ልብስን የለበሰውን የተናቀ ሰው ፊልይስን ከአሕዛብ ሀገር የመጣው ይህ ጃንደረባ በሰረገላው እንዲቀመጥ በመጋበዙ የጠባዩን መልካምነት አሳየን የማይናገሂው በግ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ በሰረገላው ቁጭ ብሎ ሲያነብ በነበረው ምንባብ የክርስቶስ ስሞች ጻድቅ ባሪያ በግ የሚል ስያጫ ያለበት ነበርእስቲ ለአንድ አፍታ ብራናውን ዘርግተን ከጃንደረባው ጋር አብረን እናንብብ ያነበው የነበረው ክፍል በውስጡ ጥልቅ መልእክት ያዘለ የክርስቶስን ሥቃይ የሚናገር ነበር ነቢዩ ኢሳይያስ ምዕራፉን የሰማነውን ነገር ማን አምኗል የእግዚአብሔርስ ክንድ ለማን ተገልጧል። ያለው የእግዚአብሔር በግ የሚለው የክርስቶስ ስም እጅግ ብዙ ጥልቅ መልእክት ያለው ነው ኃጢአት መሥዋዕት አንድ በግ መሥዋዕት ሆኖ ይቀርብ የነበረ ሲሆን በኦሪት ዘመን ስለ አንድ ሰው የዓለምን ኃጢአት የሚያስወግድ የእግዚአብሔር በግ ት አለ። ክዝክክኘ ከዩ ልር ከር ል»ቪከር የተለያዩ ጸሐፍት ብዙ ብለዋል የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያ ለፅሥራ ምዕት ባሳተመችው መጽሐፍ ላይ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ያነብ የነበረው በግእዝ ነበር አንዳንድ ሊቃውንት ግን በግሪክ ወይንም በዕብራይስጥ ነው ብለዋል ያለች ሲሆን ይህም የብሉይ ኪዳን መጸሕፍት የተተረጎሙት ከክርስቶስ ልደት በፊት ነው የሚለውን በነቀዱስ አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ የተጻፈውን አሳብ ከፊት ያስቀደመና ለሌሎች አሳቦችም ዕውቅና ያልነሣ ነው ሁለተኛው አሳብ ደግሞ ይህ ጃንደረባ ያነብ የነበረው የሰባው ሊቃናትን የግሪክ ቋንቋ ትርጉም ነው የሚል ነው ስለዚህ ጉዳይ ዶር ምክረ ሥላሴ ገብረ አማኑኤል ሲያትቱ በአመዛኙ ጃንደረባው ያነብ የነበረው የሰባ ሊቃናትን የግሪክኛ ትርጉም ርሀቧ ነበር ማለት ይቻላል ምክንያቱም ያን ጊዜ የግሪክኛ ቋንቋ በኢትዮጵያ በተለይም በአክሱም ቤተ መንግሥት አካባቢ በሰፊው ይነገር ነበር እንዲሁም ያነበው የነበረው ምንባብ ከዕብራይስጡ መጽሐፍ እቨር ይልቅ አት ሩፍ ር የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከልደተ ክርስቶስ እስከ ሁለት ሺህ ዓመተ ምሕረት ገጽ ም ዞመች በግሪክኛ የተተረጎመውን የሰብዓ ሊቃናትን ትርጉም ፅሥስሳል።
- N.B. This Summary is Very Experimental!! based on the following scripts from:
