አጤ_ቴድሮስ_እና_ልዑል_አለማየሁ_ቴድሮስ.pdf

• word cloud

• Extraction Summary

ዐፄ ቴቱሥ።ለዐፄ ቴዎድሮስና ለልጃቸው ለልዑል ዓለማየሁ ለሚቆመው ሐውልት ማሠሪያ እንዲውል ለመለገፅ መወስናቸው ደግሞ አጅግ ያስመሰግናቸዋል ርጫ ብን ግርማ ወልደ ጊዮርጊስሀ ዓም ጎንደር ውስጥ ዐርፈው ለቀልት ወረዳ ጋና ዮሐንስ ከተባለው ትልቅ ገዳም ውስጥ ተቀበሩ የካሣ ዕድሜ ለትምህርት ሲደርስ አጎታቸው ደጃዝማች ማሩ በመሸፈታቸው ካሣ ትምህርታቸውን ለማቋረጥ ተገደዱ ከዚያም ወደ መተማ ከተማ አብረው ተጉዘው በሰላም ገበ መተማ ሲደርሱ ግንጃሮቹ የዝሆን ጥርስስን እና ብርትገንዘብ እና ሌላም ዕቃዎች ለካሣ ሰጥተው በሰላም ተለያዩ ካሣም ከግንጃሮች የተቀበሉትን ዕቃዎች ለእቴጌ በስጦታ ሳላኩሳቸው እውሎስ ኞኞ አጤ ቴዎድሮስ ዥ ሀ ኑ አቅቶት ተቅበጠበጠ ኣሮ ሮጦ ለመግባት ወኔው ሰዓት ሩብ ጉዳይ ሲሆን ከመቅደላ ከፋፍ ተንደርድሮ ተኩስ ከፈተቡ ሥራዊቱ ፋ ተኩስ ጀመሩ የአጸ ውፁ በፊታውራሪ ገተበርዬ ብዛትና በአንድነት ሆና ወደ ኮሩ ዒላማ ውጡውስጥ እየገባ ንንቶች በጀግንነት ተሰውጡ ውን ሠራዊት ይዚበ መቅኗላ ኣና መድፍ ያስተኩሱ ነበር ሩን አቅርቦ በሚያሳይ መነጽር ፐጠ ሲሸሽ አየዩ ከዚያም ንዲተኮስ አከሽ ቀደም ሲል ስፒዲ በጠየቀው መሠረት እንዲሄድ ለመጠየ በኋላ ለልዑሉ የ ጋር እንዲቆይ መፀ ዓለማየሁ የጤና ምዎ ዓለማየሁ በሞቃት ምቾት ባለው ቤት አቀረበ ከፍ ብሎ በተገለጠ ተስማሚ ሊሆን ደ ትምህርት ቤት ውስጥ ከአሥር ተማሪዎች ጋር ሲማሩ በነበሩበት ጊዜጃክስ ብሌክ የሚከተለውን ሪፖርት ለቡድሉፍ አቀረቡ ዓለማየሁ በትምህርት ጥናቱ የእኛን ፍላጎት ያህል ባይጣደፍም ንቁ እና ትጉህ ነው። እኔ የሚገባኝን መግለጽ ስላለብኝ ዓለማየሁ በአንዴት ባለ አደገኛ ሕመም እንዴ ተጠመደ ልገልጽ እወዳለሁ ከመጀመሪያው ጊዜ አሁን ስለ ተሻለው ይድናል የሚል ትንሽ ተስፋ አለ ነገር ግን በአጠራጣሪ በአወላዋይ እና በአስጊ ሁኔታ ላይ ነው ያለው በደረት ውጋት በመሰቃየት ላይ ስለሆነ ሁስት ጊዜ ደረቱን ታግሟል በሸታው ብርቱ ስለ ሆነ ስውነቱ በአሳዛኝ ሁኔታ ከመቀነሱም በላይ ማንኛውንም ዓይነት ምግብ እና መድኅኒት መውሰድ አቅቶታል አሁን በአለበት ሁኔታ የሚታዘዘውን መፈጸም ተስኖታል ይክተር ካልፎርድ አልበርትን ስር ዊሊያም ጎልን እና ስርጄምስ ፐጀትን ለውይይት ጠርቻቸው ነበር እነሱ ያላቸው አስተያየት እኔ እንዳሰብኩት ሁሉ ልዑል ዓለማየሁን ነፍስና ሥጋ ይቅርና ጠረኑን በሰው ናፍቆት ተብሰክስከው እና ተሉ ኖርሮ ምን ያህል ያዝኑ ነበር። ፒርክ ቪር ነክ ህከቧ ር ክኗ ፕክርሪጅ ከጾ ከዚህ በፊት ደራሲው ያሳተማቸው መጽሐፎች እንቃወማለን ስቶክሆልም ዓም ።

• Cosine Similarity

ሙ ልዑል ዓለማየሁ ዩ ምስጋና ለአማራ ክልል ሺሕኛ ዓመት ጽሕፈት ቤት የአማራ ክልል ሚሊኒየም ሴክሬታሪያት ለኢትሜዲክስ ርፎፐእጾ የመድንኒት አቅራቢ ድርጅት ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ ምናሴ ክፍሌ ለከቢሲኒያ ባንክ እነዚህ ስማቸው ከዚህ በላይ የተጠቀሱት ድርጅቶችለመጽሐፉ የመጀመሪያ እትም ላደረጉልኝ የገንዝብ ድጎማ ልባዋ ምስጋናዬን አቀርባለሁ የዚህን መጽሐፍ የመደመሪያው ህትመት ገቢ በሙሉ ጎንደር ለሚሠራው የዐፄ ቴዎድሮስና የልዑል ዓለማየሁ ሐውልተ ማሠሪያ እንዲውል በደስታ አኣበረክታሰሁ ሽፋን ዴዛይን በታደለ ብጡል ክብረት የቴዎድሮስ የሸፋን ሥዕል በኤልያስ አረዳ ኛ አስቲያየት ዐፄ ቴዎድሮስ እና ልዑል ዓለማየሁ ቴዎድሮስ የተሰኘውን በታደለ ብጡል ክብረት የተጻፈውን መጽሐፍ አንብቤ የሚከተለውን አስተያየት አስፍሬአለሁ አለቃ ዘነበሄንሪ ብላንክግርማቸው ተከለ ሐዋርያትብርዛኑ ዘሪሁንተክለ ጸዲቅ መዙሪያአሁን ደግሞ ታደለ ብጡል ከብረት ስለ ዐዒ ቴዎድሮስ መጽሐፍ ጽፈው ለአንባብያን አቅርበዋል የደራሲ ታደለ ብጡል ክብረትን መጽሐፍ በጉጉት አነበብኩት ኛ እስካሁን ካነበብቷቸው የዐዔ ቴዎድሮስ የትውልድ ሐረግ በዚህ መጽሐፍ ውስጥ በበለጠ በዝርዝር ተገልዷል ኛ የዐፄ ቴዎድሮስ ሁለት ጋብቻዎችም በዚሁ መጽሐፍ ውስጥ በጥሩ ሁኔታ ተብራርቷል ኛ ሁለት ወንድሞቻቸው እና አባታቸው ራስ ወቤ ከታሰሩ በኋሳ እቴጌ ጥሩ ወርቅን ማግባታቸው ለመጀመሪያ ጊዜ ያነበብሁት ከዚህ መጽሐፍ ነው ዐፄ ቴዎድሮስ ለልጃቸው ለልዑል ዓለማየሁ የነበራቸውን ፍቅር በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ልብ በሚነካ አጻጻፍ ቀርቧል ዐፄ ቴዎድሮስ ለማዳ እንስሳት እንደነበሯቸውና ከአንበሶች ጋር ውሎ ያደርጉ እንደነበረ ይኸው መጽሐፉ ያስረዳል የትልልቅ ሰዎች የሕይወት ጉዞ እንደውቅያኖስ ውሀ ተቀድቶ የማያልቅ መሆኑን ለማመላከት በመጽሐፉ ውስጥ ጆጀግንነት ቆራጥነት ደግነት። ካሣም ከራስ ዓሊ ጋር ታረቁ ካሣ ግዛታቸውን እሳቸው በሚፈልጉት አካሄድ ማስተዳደር የጀመሩትሌባ አና ሽፍታ ለማጥፋት አቀድው በመነሳት ነበር በግዛታቸው ላይ የበላይ ሹም ባለመኖሩ ፈላጭቆራጭ ሆኑ አልገዛም ያለ ተቃዋሚ ሲገኝ አሳድደው በመያዝ እግሩን እና እጁን እያስቆረጡ ገደል ይከቱት መር ይህን አድራጎት የሰሙት ራስ ዓሊ ተናድደው ካሣ ወደ እሳቸው ዘንድ እንዲመጠ መልዕክተኛ ላኩ ካሣ ግን ጊዜው ክረምት ነውና በበጋው እመጣለሁ የሚል መልስ ሰጠ በዚህ መልሳቸው ተናድደውራስ ዓሊ ደጃዝማች ካሣን ሽረው ግዛቱን ለጎጃመ ገዥ ለደጃዝማች ጎሹ መስጠታቸውን በኅዳር ወር ዓም በአዋጅ አስነገሩ ቀጥሉም ራስ ዓሊና ደጃዝማች ጎሹ በአንድነት ሁነውደጃዝማች ካሣን ለመውጋት አብረው ዘመቱ ካሣም እነዚህ ሁለቱን ታላቅ መኳንንት በአንድነት ለመዋጋት ስለአልፈለጉ ወደ ትውልድ ቦታቸው ወደ ቋራ ሂዱ ራስ ዓሊ የካሣን አለ መኖር ሊሰሙ ጦራቸውን ይዘው ወደ መጡጠበት ተመለሉ በእሳቸው ላይ ለመዝመት የተላክው ጦር መመለሱን ደጃዝማች ካሣ ሲያውቁከሄፄዱበት ቦታ ተመልሰው ወጩደ ጉር አምባ ወጡ የደጃዝማች ካሣን እንደገና መነቃነቅ የሰሙት ደጃዝማች ጎሹ ጦር አሰባስበው እንደገና መጡና ኅዳር ቀን ጉርጉም ላይ ጦርነት ገጠሙ የደጃዝማች ጎሹ ጦር አይሉ የካሣ ጦር ማፈግፈግ ሲጀምርካሣ ከጥቂት ወታደሮቻቸው ጋር ከጦሩ መሐል ገብተው ሲዋጉ ደጃዝማቹ ጎሹ በጥይት ተመትተው ሲወድቁድሉ የደጃዝማችነት ጎሹ መሆነ ቀርቶ በደጃዝማች ካሣ አሸናፊነት ተቋጨ በዚህ ጦርነት ላይ ደጃዝማች ካሣ ብዙ ሀብት እና መሣሪያ ማረኩ ከዚህ ድል በኋላ አባ ታጠቅ ካሣ ክጎንደር እስከ ወሎ እና ሸዋ ያሉትን መሳፍንት በየተራ እየወጉ ማስገበር ጀመሩ አልፎ አልፎ አልገብርም ያለ መስፍን ሲነሳ አገሩን ወርረው መንደር አቃጥለው የወጋቸውን አገሬ እጅና እግር አየዖረጠ ገደል ይጥሉ ጀመር ይሀ ድርጊት በርካታ ተቃሚዎች በፍርሃት እንዲርዱ አደረገ ያም ሆኖ የራስ ዓሊና የእቴጌ ጦር ወደ አይሻ መጥቶ ከካሣ ጋር ጦርነት መግጠሙ አልቀረም ነበር አይሻ ላይ በተደረገው ጦርነት የራስ ዓሊ ሠራዊት ድል ተመትቶ እቴጌዬቱ ለሁለተኛ ጊዜ የአባ ታጠቅ ካሣ ምርኮኛ ሆነ የየመሳፍንቱ ጦር ሊመክታቸው ያልቻለው የድሎች ሁሉ ባለቤት አባ ታጠቅ ካሣየካቲት ቀን ቿግጵጅ ዓም ዳግማዊ ቴዎድሮስ ተብለው ከአቡነ ሰሳማ እጅ ቅብዓተ መንግሥት ተቀብለው በደረስጌ ማርያም ቤተ ክርስቲያን የንጉሠ ነገሥትነት ዘውድ ተቀዳጁ ገሪማ ታፈረ በጻፉት መይሳው ካሣ የቋራው አንበሳ በሚባለው መጽሐፍ ዐፄ ቴዎድሮስ በ ነገ ብለው መዝግበዋል ኢትዮጵያን ከመሳፍንት አገዛዝ አላቅቀው ማዕከላዊ መንግሥት መሠረቱ በቴዎድሮስ መንገሥ ፀ ዓመት ሙሉ ሰፍኖ የነበረው የመሳፍንት ዘመን በአይሻ ጦርነት ተደመደመ በፃይማኖትበጎሳና በባህል ሰበብሕዝቡን ሲያራርቅ የነበረው የመሳፍንት ሥርዓት አከርካሪወ ስለተሰበረዐፄ ቴዎድሮስየመንግሥታቸው አስተዳደር ዘመናዊ ፈር እንዲይዝ በማሰባቸው የሚከተለውን ሕግ በአዋጅ አስነገሩ መደመሪያእናት አባት ያለህበየግዛትህና በየአባትህ ግባ አባትና ግዛት የሌለህ ግን እኔ አባት እሆንሀለሁ ግዛትም እሰጥሀለሁ አሉ ያሬድ ግርማ ኃይሌ የጎንደር ታሪክ መ ቀጥለውም ከአሁን በፊት የነበረ ዛይማኖት ክርስትያን በክርስትያንነቱእስላምም በእስላምነቱ ፀንቶ እንዲቀመጥ ነገር ግን ክርስትያን ከአንድ ሐይማኖት ወጥቶ ሌላ ፃይማኖት ተከትሉ እስላሙም ከእስልምናው ሌላ አዲስ የእስልምና ዛይማኖት ይዞ ቢገኝ አስተማሪውም ተማሪውም አንገቱን በሰይፍ ይቆረጣልደረቱም በጦር ይወጋል ክርስትያን የሆነ ሁሉ ከአንዲት ሴት በቀር ሌላ አግብቶ ቢገኝ ሀብቱን ሁሉ እንዳለ ለመጀመሪየያ ሚስቱ ጥሎ እንዲወጣ እና ርስትም ሆነ ሹመት እንዳይስጠው ከጥንት የቆየው የቄስና የደብተራ የመሬት ግብር እንደነበረ ሆኖ ይቆያል ልጣኖች በዕለት ተግባራቸው በደሞዝ እንዲሠሩ እንጅ ባሪያ የቤተ መንግሥት ባለሥ ኋዳይ በአደባባይ መግዛትና መሸጥ እንዳይፈፅሙሲሸጡና ሲገዙ ቢገኙ አንደ ነፍሰ እንዲሰቀሉ ወይም በግዞት እንዲኖሩ የቤት ሠራተኞችገሪድና አሽከሮች ወድደው በነጻም ሆነ በደሞዝ ቢያገለግሉ እና ከአሠሪያቸው ጋር ተጣልተው ቢወጡ በውላቸው መሠረት ይጸድቃል ሬ ማዓኛውም የኢትዮጵያ ሕዝብ በሙያው እንዲሰለፍ በግብርናው ነጋዴም በንግዱ እንዲተዳደር ገበሬው ከጥንድ በሬ በላይ የሚያርስና ነጋዴ ከአጋስስ ጭነት በላይ የሚነግድ ግብር እንዲከፍል ነገር ግን በትከሻው ተሸክሞ የሚነግድና ቆፍሮ የሚዘራ ገበራ ግብር ክፈል መዋጮ አዋጣ ተብሎ እንዳይገደድና እንዳይክፍል ገበሬም ከዚህ ከፍ ብሎ ከከአወጡት አዋጅ በተጨማሪ ለኢትዮጵያ አንድነት ዕድገት እና ከነበራቸው የማያወላውል ዓላማ የሚከተሉትን ተግባራት ፈፅመዋል » የፊውዳል ባላባቶችን እና የመላፍንት ኃይልና ሥልጣን ገደቡ የጦር ኃይላቸውን አደረጃጀትና ትጥቅና ሥርዓት አስያዙ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ወደ ኢትዮጵያ ስማስገባት ተጣጣሩ የቱርኮችን የመስፋፋት ፖሊሲ ለመግታት ከአንግሊዝና ከፈረንሳይ መንግ ጋር የወዳጅነት መረብ ዘረጉ » ለሠራዊታቸው መሪዎች የሹመት እርከን ከወጡ በሥር አለቃዛፃምሳ አለቃመቶ አለቃና ሻለቃን ሥታት ጫ ዐፄ ቴዎድ በ አመናቸው በጎ በመመኘት የሚፈጽመትን ተግባራት ለማደናቀፍ ን ብ የቁ እየተነሱ ስላስቸገሯቸወውመንፈሳቸው ተረብሾ የጭካነ መ ተገፋፉ በዚህ ምክን ያት አንገዛም ዝና አያሉ በየ መፈመቸው ተሸንፈው በእስር ክነበሩት መሐከል የሚክተሉትን መኳንንት መ ዲሆኑ በማለት በመጀመሪያ እግራቸውን ከአስቆረጡ በኋላ በስቅላት ተዉ ንን ወር ቿ ዓም ቅጣቱ የተፈፀመባቸው መኳንንት ስም መወ ሚካ ለው ነው ዋፃ ሹም ገብረ መድኅንቢትወደድ ብሩ አባ መ ረስገልሞ ወልደ ሚካኤል እና ማሩ ስለሞን ይህን ቅጣት አሰ ። ብለው ለጥቂት ጊዜ ዝም አሉ ወዲያው ዐፄ ቴዎድሮስ ይህን አጋጣሚ በመጠቀም የሁለቱ ሰዎች ጉዳይ በችሉት እንዲታይ አዘዙ ችሎቱጎንደር ከተማ ውስጥ ከሰፊ ሜዳ ላይ እንዲካሄድ ተደረገ ጳውሎስ ኞኞ አጤ ምኒልክ በችሎቱ ቀንበሺሕ የሚቆጠሩ ተመልካቾችና በኢትዮጵያ የሚኖሩ ፈረንጆች በተገኘብት ዐፄ ቴዎድሮስ ከዚህ በታች ያለውን ቃል ተናገሩ እናንት የአውሮፓ ሰዎችወደ አገሬ ስትመጡ በታላት ፍቅር እና ክብር ተቀብዬ አኖራችኋለሁ ይህንንም የማደርገው የአውርፓ ሰዎች ሁሉ እንደ ጠዳጄ ዮሐንስ ቤል እየመሰለኝ ነው ዮሐንስ እውነት ተናጋሪ ነበር እናንተ ግን ውሸታሞች ናችሁሆ መልካም ላደርግላችሁ እናንተ በመጥፎ ተግባር መለሳችሁልኝ ወዴ አገራችሁ መልክት ስትልኩ አኒን የሚያጥላላ ነገር ትጽፋላችሁ በዚህም በዓለም ላይ መጥፎ ስም አሳጣችሁኝህ በአኔ እና በአናንተ መሐል ስለ አሰው ጉዳይ እግዚአብሄር ፍርዱን ይስጥ ችሉቱ ተጀምሮ ተከራካሪዎቹ የየራሳቸውን ዛሳብ አቅርበው ሲጨርሱ ከፍትሀ ነገሥቱውስጥ ችሉታን በተመለከቱ ውሳኔ ሊያሰጥ የሚያስችል አንቀጽ ተመርጦ ተነበበ ቀጥሎም ብይን እንዲሰጥ ሲጠየቅችሎቱ ስተርን እና ርዝንታል በስቅላት እንዲቀጡ በአንድ ድምፅ ፈረደ ወዲያው ፈረንጆቹ ቀርበው እየተመሰከቱ የመስቀያ እንጨት ይዘጋጅ ጀመርፊ በዚህን ጊዜዐፄ ቴዎድሮስ የሚወዱት እና የሚያከብሩት ሚስዮናዊው ዎልድሜየር በኀዘን እና በትካዜ ወደ ንጉሠ ዘንድ ቀርቦተንበርክኮ እያለቀስ ለሁለቱ ስዎች ምሕረት ጠየቀላቸውጡ አሳቸውም የዎልድሜየርን እጅ ይዘው ብድግ አደረጉትና አይዞህለአንተ እና ለዮሐንስ ቤል ስል አልገድላቸውም በማለት ሮዜንታል አና ስተርን በእግር ብረት እንዲታሰሩ አዘዘ ፈረንጆቹ በሚነዙት አሉባልታ ምክንያትዐዔ ቴምድሮስ ለአውሮፓውያን ያላቸው ፍቅር እና አክብሮት ስሰ ተሟጠጠቂም የያዙባቸውን ፈረንጆቹን ሁሉ አሰሯቸው የንግሥት ቪክቶሪያን ደብዳቤ ይዘው መልክተኞች ሲመጠጡአሳቸው ሰዎቹን ለመፍታት ፈቃደኛ ሳይሆኑ ቀሩ ይሁን እንጂ እስረኞቹ በየጊዜው እየተፈቱና ተመልሰው እየታሰሩ ከቆዩ በኋላ በመጨረሻፈረንጆችና አምስት መቶ የሚሆኑ ጎንደሬዎች አስረውሐምሌ ቀን ዊኛ ዓም ወደ መትደላ አፋፍ ላይ ይዘዋቸው ሄዱ ለፈረንጆቹ መታሰር ምክንያት የሆነው ዐፄ ቴዎድሮስ ለንግሥት ቪክቶሪያ ለጻፉት ደብዳቤ እስከ እዚያን ጊዜ ድረስ ምንም መልስ ባለ መምጣቱ ነው ቀስ በቀስ የፈረንጅ እስረኞቹ ቁጥር ወደ አሻቀበ በእንግሊዞች በኩል ደግሞ አሁንም ተጨማሪ ሰዎች በመታሰራቸው እስረኞቹ በሙሉ ይፈቱ የሚል ውትወታው አየለ የአስረኞቹ ጉዳይ እንደዚህ እየክረረ በመሄዱ በአንግሊዝ አገር ከፍተኛ ክርክር አስነሳ በአንድ በኩልኮለኔል ሜርዌዘር ሲናገር የሚሻለው ጦር ማወጁ እንጂ ከእንግዲህ ወዲያ ቴዎድሮስን መለማመጥ የእንግሊዝን መንግሥት ክብር ማዋረድ ነጡ የሚል ፃሳብ አኣቀረበ በሌላ በኩልበእንግሊዝ ሚኒስትሮች ምክር ቤት ተጠንቶ የቀረበው ፃሳብ ደግሞ ቴዎድሮስ ለጻፉት ደብዳቤ እና ጥያቂ መልስ ሰጥቶ መሞከር ይሻላል የሚል ሆነ ይህን መሰል ክርክር ከተካሄደ በኋላየመጨረሻው ሐሳብ ተቀባይነት ስለ አገኘታልቦት የሚባል ሲቪል ኢንጂኔርና ስድስት የእጅ ጥበብ ሥራ ሙያተኞች እና ሚስተር ፍላድ ወደ ዐዔ ቴዎድሮስ ዘንድ ተላኩ ፍላድ ክእንግሊዝ አገር ከመነሳቱ በፊት የተሰጠው ትዕዛዝ ምፅዋ መድረሱን ለቴዎድሮስ አሳውቆ አስረኞቹን ሳይረከብእነዚያን ባለሙያዎች ወደ መቅደላ እንዳይልክ ወይም አሱ ራሱ ይዚቸው ወደ መቅደላ አንዳይሄድ የሚል ነበር። የሚለው ጥያቄ ሌላ ክርክር አስነሳ የአንግሊዝ ምክር ቤት አባል የሆነው ሳሙዔል ቤከር ከግብፆች ጋር ተስማምተን ቴዎድሮስን በጋራ እናጥቃ አለ ኢትዮጵያ ውስጥ ገብቶ ስለላ ያካሂድ የነበረው ሜርዌቨር በበኩሉ የኢትዮጵያ ሕዝብ ከዳር እስከ ዳር በንጉሠ ላይ ሸፍቷል በዚህ ምክንያት አገሪቷ ብትወረር ሕዝቡ በደስታ ይቀበላል ብሉ አሳመነ ሜርዌዜር ያለው እውነት ነው ዋግሹም ገብረ መድኀን ስፍተው ላስታ ገብተው ነፃነታቸውን አውጀዋል ዋግሹም ጎበዜም ሸፍተው ብዝ ተከታይ በማግኘታቸው የቴዎድሮስ ኃይል በእጅጉ ለመቀነሱ ምክንያት ሁኗል ዞ ስ ዘለለው እሸቱ የሚባለው የፈረሰኞች አለቃ ቴዎድሮስን ከድቶሁለት መቶ ያህል ፈረሶች ይዞ አገሩ ጋይንት ገብቷል ዘለለው ከሌሎች አበጋዞች ጋር መቅደላ ላይ የነበሩት የአዛዥ እሸቱ የበህር ልጅ ነው ይባላል ከዐፄ ቴዎድሮስ ጋር የነበሩ ሌሎች ትናንሽ ሹማምንት እና ሠራዊቱም በየፊናቸው ቴዎድሮስን ክድተዋል ይህ ሁሉ ተዳምሮ ከመቶ ሺሕ ሠራዊት በላይ የነበራቸው ቴዎድሮስ በቿ ዓም በድምሩ ከአሥር እስከ አሥራ አምስት ሺሕ የሚሆን ጦር በላይ ተከታይ አልነበራቸውም ይህ ክስተት ያበሳጫቸው ዐፄ ቴዎድሮስ ከሠራዊታቸው መሐል ሆነው ሁላችሁም እኔን ስመክዳት ማሰባችሁን አውቃለሁ ከዚህ ሁሉ ለምን አትገድሉኝምነ ብለወ የምር አለቀሉ ይባላል ሜርዌዘር አጥንቶ ለእንግሲዝ መንግሥት ያቀረበው ቀጥሎ ያለውን ሐሳብ ነው እኛ ከቴዎድሮስ ጋር ብንዋጋ ሹማምንቶች እና ሠራዊታቸው እየከዳ በመሄዱ ምክንያትጦርነቱን ለማሸነፍ እንችላለን የሚል መረጃ በመስጠቱ እንግሊዞች ተበረታቱ ከዚያም በእንግሊዞች የሚመራ የሕንድ ሠራዊት ወደ ኢትዮጵያ ሰመሳክ ተወሰነ ወዲያው እንግሊዛዊው ጀነራል ናፔር የጦሩ መሪ ሁኖ ተሾመ እሱ ወደ ኢትዮጵያ እንዲዘምት ሲታዘዝአብረውት እንዲዘምቱ ጽመረጣቸው መኮንኖች እና መሐንዲሶች ስለ ኢትዮጵያ ሁኔታ እንዲያውቁ ለማድረግ ከጀምስ ብሩስ ጊዜ ጀምሮ ስለ ኢትዮጵያ ተጽፎ ያገኙትን ሁሉ እንዲያነቡ አደረገ ናፔር በቂ መረጃ ከአገኘ በኋላበነሐሴ ወር ዓም መግቢያ ላይ ለጦርነት ተዘጋጀ ጦርነቱን በድል ለመወጣት የቁሳቁስና የገንዘብ ምጦ ጨምሮ ዝርዝሩን ጽፎ ለእንግሊዝ መንግሥት ሲያቀርብ የጠየቀው ሁሉ ተፈቀደለት የእንግሊዝ ሠራዊት ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት መዘጋጀቱን ስመት ቴዎድሮስ ደብረ ታቦር እያሉ ነበር ስለዚህ ለመከሳከል ያመቻል በለው በማሰብ መቅደላ አፋፍ ላይ ሆነው ለመዋጋት በመወሰናቸው ጉዚቸውን ወደዚያ ለማድረግ ወሰኑ ወደ መቅደላ የሚሄዱበት ዋናው ምክንያት ዙርያውን ሙጥጥ ያለ ገደል በመሆኑጠላት እዚያ ቦታ በቀላሉ ለመድረስ ያዳግተዋል ተብሉ ነበር መርስዔ ኀዘን ክሐኪም ዐርተን ጋር ያደረጉት ያልታተመ ቃለ ምልልስ ሌላው ምክንያት ደግሞ ወደ ተራራው ለመውጣት ያሰው መንገድ በተራራው አንድ ጎን በኩል ብቻ በመሆነ ጠላትን ለማጥቃት አመቺ ነው ከሚል እሳቤ ነው ከጋፋት እስከ መቅደላ ያለው መገገድ ርቀት ኪሉ ሜትር ሲሆን ሴቫስቶፖል ብለው የለየሙት የትልቁ መድፍ ክብደት ሺሕ ኪሉ ግራም ነው የቀሩት መድፎች እና የማጓጓዣ ጋሪዎች ክብደትም ቀላል የሚባል አልነበረም ወደ መቅደላ አፋፍ ሲያደርስ የሚያስችለው ብቸኛ መንገድ ጠመዝማዛና የድንጋይ ክምር የበዛበት በመሆኑእንኳን እነዚያን ከባድ መድፎች የተሸከሙ ጋሪዎች ይቅርና ሌጣ ሰውም በቀሳሉ ሲፄድበት የሚችልበት ሁኔታ አኣልነበረም ስለዚህ ቴዎድሮስ የነበራቸው አማራጭ በቅድሚያ መንገዱን ማሠራት ነበር አሳቸው አየቀየሱከሺህ ሰዎች በላይ በሥራው አሳትፈውና እራሳቸውም ዶማ ይዘው እየቆፈሩ ሰጋሪዎቹ መፄጃ እንዲሆን መች መንገዱን አስተካከሉ መንገዱ ለጋሪ ማስኬጃ ብቁ ሆኖ ቢሠራም እጅግ ዳገትማና ጠመዝማዛ በመሆነ ጋሪዎቹ እየተነዱ አቀበቱን ለመውጣት አስቸጋሪ ነበርዐፄ ቴዎድሮስ ችግሩን ለመወጣት የነበራቸው አማራጭከፊት እያስጎተቱ እና ክኋቷላ እያስገፉ ቀስ እያሉ መጓዝ ነበር ለዚህም ሲባል ለመጎተቻ የሚሆን ወፍራም ገመድ ከጭራና ከበግ ፀጉር እያስገመዱ እንዲዘጋጅ አደረጉ ከዚያም ከፊት ሆነው የሚጎትቱና ከኋላ የሚገፉ ከ ሰዎች በላይ መደቡ በተጨማሪም ጋሪው ተንሸራትቶ ፀደ ኋላ እንዳያፈገፍግ ሰዎች ተመርጠው እግሩ ስር ድንጋይ እንዲያስደግፉ ተመደቡ ዐፄ ቴዎድሮስ ራሳቸው በመቅደላ መንገድ ሥራ ሲሳተፉ በዚህ መልኩ መንገዱ ከፊትከፊት እየተሠራ መድፉን የተሸከሙት ጋሪዎች ኬላ እየተከተሉ አስቸጋሪውን መንገድ እንደ ምንም ብለው አለፉና መድፎቹ ከስድስት ወር ጉዞ በኋላ ሰላምጌ ደረሱ ስለ መንገድ ሥራ ከተነሳ አይቀር። ናፔር ወደ መቅደሳ ለመሄድ ከካሣ ግዛት ከመውጣቱ በፊት የዋግሹም ጎበዜን ግዛት በሰላም ለማለፍ ፈቃድ እንዲጠይቅ ሜርዌዘርን ልኮት ነበርጉ በዚያን ሰሞን ዋግሹም ጎበዜ ላስታ ውስጥ አልነበሩም ስለዚህ የእሳቸው ጦር ዋና አዛዥ ከሆኑት ደጃዝማች መሸሻ ጋጋር ለመነጋገር ተቀጣጠሩ በቀጠርው ቀን በተከዜ ሸለቆ ዛጎል ዛና ከሚባል ስፍራ ተገናኝተው ከደጃዝማች መሸሻ ጋር ተነጋገሩ ዊ ጅር ካባ ለብሰው ቢተኛው ረድፍ መሐል የተቀመጡት ካሣ ዐፄ ዮሐንስ ኛ ሲሆኑ በአሳቸው በስተግራ ያሉት ፈረንጆችናፔርሜርዌዘር እና ሙዚንጀር ናቸጡ ደጃዝማች መሸሻ በናፔር ጥያቂ ተስማምተው የእንግሊዝን ጦር እስከ ደላንታ ድረስ ለመሸነት ፈቃደኛ ሆነ መጋቢት ቀን ደግሞ የወሎ ንግሥት የወይዘሮ መስተዋት ልጅኢማም አህመድቴዎድሮስን ለመጣል ከእንግሊዞች ጎን ሆኖ እንደሚዋጋ አሳወቀ ጀነራል ነፔር ከኢማም አህመድ በደረሰው ደብዳቤ ተድስቶበአእንግሊዞች በኩል ምንም የሚያውክ ነገር እንደሌለ እና ቴዎድሮስ ግን አምልጠው በሌላ መንገድ እንዳይወጡ የአርስዎ ሠራዊት እንዲጠብት ያድርጉ የሚል ደብዳቤ ጽፎ ለትብብሩ ምስጋና በማዴረግ ጭምር ለኢማም አህመድ መልሱን ላከለት በሥልጣን ሽኩቻ አባዜ በተጠመዱት ጎጎጃሙ ራስ ደስታ አባ ቀማውየወሎዋ ወርቂት የላስታው ዋግ ሥዩም ጎበዜየወልቃይቱ ጣሰው ጎበዜ እና የትግሬው ደጃዝማች በዝብዝ ካሣ አድመውና አብረወ የዐፄ ቴዎድሮስ እርምቋ እንዲደናቀፍ አደረች በዚህ ዓይነት ትብብርና ዝግጅት ጦሩ ደላንታ በሰላም አንደ ደረሰናፔር ስንዴ በተባለ ቦታ ሠፈረ ናቼር ከዚህ ሠፈር ሆኖ ለዐፄ ቴዎድሮስ ደብዳቤ ጸጻፈኹ የጀነራል ናፔር ሠራዊት አሰላለፍ የዐፄ ቴዎድሮስ ሠራዊት አሰላለፍ ናፔር የጻፈው ደብዳቤ ከዚህ ቀጥሎ ያለው ነው በእንግሊዝ ንግሥት ትዕዛዝ ከጦር ሠራዊቴ ጋር መቅደላ ኣጠገብ ደርሻለሁ የታዘዝኩትም በእርስዎ እጅ የሚገኙትን ራሳምን ቆንሲል ካሜሮንን ሐኪም ብላንክን መቶ አለቃ ፕሪዲውክስን ሕና ሌሎቹንም አሁን በግርማዊነትዎ ኃይል በአስር ላይ ያሉትን ኤሮፓውያኖች ለማስለቀቅ መጥቻለሁ ግርማዊነትዎን የምጠይቀው እነኝህን ሰዎች በተቻለ ፍጥነት እኔ ሰፈር ድረስ በሰላም እንዲልኩልኝ ነው የቴዎድሮስ መልስ እስኪመጣ ድረስናፔር ስገዴ በተባለው ቦታ እንደ ሠፈረ ከዋድላው ገዥ ከደጃዝማች ወልደ ቂርቆስ ጤሮስ እንዲሁም ከደላንታው ባላባት ልጅ አበጋዝ ጋር ተገናኝተው ተመመካከሩ ቋ ደጃዝማች መሸሻ በናፔር ጥያቄ ተስማምተው የእንግሊዝን ጦር እስከ ደላንታ ድረስ ለመሸነት ፈቃደኛ ሆነ መጋቢት ቀን ደግሞ የወሉ ንግሥት የወይዘሮ መስተዋት ልጅኢማም አህመድቴዎድሮስን ለመጣል ከእንግሊዞች ጎን ሆኖ እንደሚዋጋ አሳወቀ ጀነራል ነፔር ከኢማም አህመድ በደረሰው ደብዳቤ ተድሰቶበአንግሊዞች በኩል ምንም የሚያውክ ነገር አንደሌለ አና ቴዎድሮስ ግን አምልጠው በሌላ መንገድ እንዳይወጡ የአርስዎ ሠራዊት እንዲጠብቅ ያድርጉ የሚል ደብዳቤ ጽፎ ለትብብሩ ምስጋና በማድረግ ጭምር ለኢማም አህመድ መልሱን ላከለት በሥልጣን ሽኩቻ አባዜ በተጠመዱት የጎጃሙ ራስ ደስታ አባ ቀማውየወሎዋ ወርቂት የላስታው ዋግ ሥዩም ጎበዚዝየወልቃይቱ ጣሰው ጎበዜ አና የትግሬው ደጃዝማች በዝብዝ ካሣ አድመውና አብረው የዐፄ ቴዎድሮስ አርምጃ እንዲደናተቀዓ አደረገ በዚህ ዓይነት ትብብርና ዝግጅት ጦሩ ደላንታ በሰላም እንደ ደረሰናፔር ስንደ በተባለ ቦታ ሠፈረ ናፔር ከዚህ ሠፈር ሆኖ ለዐፄ ቴዎድሮስ ደብዳቤ ጻፈ የጀነራል ናፔር ሠራዊት አሰላለፍ የዐፄ ቴዎድሮስ ሠራዊት አሰላለፍ ናፔር የጻፈው ደብዳቤ ከዚህ ቀጥሎ ያለው ነው በእንግሊዝ ንግሥት ትዕዛዝ ከጦር ሠራዊቴ ጋር መቅደላ አጠገብ ደርሻለሁ የታዘዝኩትም በእርስዎ አጅ የሚገኙትን ራሳምን ቀንሲል ካሜሮንን ሐኪም ብላንክን መቶ አለቃ ፕሪዲውክስን አና ሌሎቹንም አሁን በግርማዊነትዎ ኃይል በአስር ላይ ያሉትን ኤሮፓውያኖች ለማስለቀቅ መጥቻለሁ ግርማዊነትዎን የምጠይቀው እነኝህን ሰዎች በተቻለ ፍጥነት እኔ ሰፈር ድረስ በሰላም አእንዲልኩልኝ ነው የቴዎድሮስ መልስ እስኪመጣ ድረስናፔር ስንዴ በተባለው ቦታ እንደ ሠፈረ ከዋድላው ገዥ ከደጃዝማች ወልደ ቂርቆስ ኪሮስ እንዲሁም ከደላንታው ባላባት ልጅ አበጋዝ ጋር ተገናኝተው ተመመካከሩ ቀጥሉም መቶ ዛምላሳ ኩንታል ዱቄትአምስት መቶ ጆንያ ስንዴ የዋድላ የደላንታ እና የዳውንት ሕዝብ አቅርቦላቸው ገዙ በዚህ ግዢ ቀደም ሲል ናፔር የነበረው የስንቅ ክምችት ይበልጥ ጎለበተ ለዐፄ ቴዎድሮስ ለተጻፈው ደብዳቤ መልስ ባለ መምጣቱቀዳሚው የእንግሊዝ ሠራዊት ከመቅደላ ኪሜትር ርቀት ላይ ከሚገኘው ተከዜ ወንዝ ደረሰ ዐፄ ቴዎድሮስ በበኩላቸው ከመቅደላ ተራራ ግርጌ ከሚገኘው ሰላምጌ ደርሰዋል እስረኞች የነበሩት ሰላምጌ ስለነበረ ዋልድሜየርን ጠርተው ከአንተ ጋር ኘሉትን ሁሉ ጥራቸውና ሁላችንም አብረን ወደ መቅደላ እንሄዳሰን አሉት እስረኞቹ እንደመጡ ሁሉም አብረው ወደ መቅደላ አፋፍ ለመውጣት ስለተዘጋጁ በሰንሰለት የታሰሩት ፈረንጆች በሙሉ ሰንሰለቱ ወለቀላቸው ከዚያም ከስተርን እና ከሮዘንታል በስተቀር የቀሩት ሌሎቹ በሙሉ ወደ እሳቸው እንዲመጡ አስጠሯቸው ፈረንጆቹ እንደመጡ ቴምድሮስ ከድንኳናቸው ወጥተው ተደም ሲል ከሜዳ ላሳይ ተነጥፈው በነበሩት ምንጣፎች ላይ ሁሉም ተቀመጡ ቀጥሉም በአንድነት ሆነው በሰላምና በወዳጅነት በመነጋገር ላይ እያሉዐ ቴዎድሮስ በንግግራቸው መሐል ጣልቃ አስገቡ እና ስማ ራሳምእኔ በአንተ እተማመንብዛለሁ ልጄን ዓለማየሁን አደራ ሰጥቼዛፃለሁጠብቀው አባትም ሁነው እፄ እንደማስበው የመጨረሻዬ ቀኔ ቀርቧል ሬሳዬ አጠገብ የምትቆምበትም ቀን ደርሏሷል አሉት ሚያዚያ ቀን ጧት በ ሰዓት ቴዎድሮስ ዋልድሜየርን አስጠሩትና እሰ እንደ ደረሰ ቴዎድሮስ አዝነው እና ተክዘው ተቀምጠው አገኛቸው አጠገባቸው ቆሞ ሴጠብቅ ዐፄ ቴዎድሮስ ከተቀመጡበት ተነስተው ራሳምና ሌሎቹም እስረኞች እንዲጠሩ አዝዘው ወደ ውስጥ ገቡ ራሳም ተጠርቶ ሲደርስ ዐፄ ቴዎድሮስ የጋጉሠ ነገሥት ማዕረግ ልብስ ለብሰው ከድንኳናቸው ወጡ ወዲያው ወደ ራሳም ኮር ብለው ንሳ። ገሪማ ታፈረ አቫ ታጠቅ ካሣ የቋራው አንቦሳ መጥቀደላ አፋፍ መሐል ሲሄዱ እዚያ ር ውስን ነበር በዚህን ጊዜ ኣጓቼሙ ሂንደስ ላይ አያሉ ለመሞት መንጂጁ የመጨረሻዎቹን ጥይቶች ወደ ሄ ላ ጠመንጃና መትረየስ ዱም ጥይት ዐፄ ቴዎድሮስን ጋ ሦሯጪጩት አያሉ ለመማረክ ስለ ሱም ር በማለት አንዳንድ የታሪክ ደረሳቸው አስስኪደክም ድረስ ቋቲት በር ተጠግተው መድ መቅደሳ አምባ መሐል ሚዲ ማኝ አሽከር ወደ ኋላ መቻሯ ኣግሼር ይፍታ ብያለሁና ሽሸ ው መሮ እያለቀሱ ተለይተዋቸው ኀላወደ ወልደ ጋብር ላለ ኣሉ እና ሸጉጣቸውን ድ በኤፋፓ በላንቃቸው በኩል ወ እ ኣዝቧን ለማሠልጠን ቋው ፄ ቴሥድሮስ በተወለዱ በሃምሳኛ ሂያ ጌ ቀን ቷቿ ዓም መቅደላ ድለ ኣእንግሏሊዞኙ በበኩላቸው ወደ መድፍ ጥይት በረገዱት ጥቂት ይጸዴውራ ሮጠው ሲደርሱ አንድ ሰው ኛ ሠለት ወታደሮች የሰውዬውን ሙ መሰዱ አግር እየጎተቱ ካንገላቱ መሰ ፍዳ የደረሰው በቴዎድሮስ ላይ ጀግናው ዐፄ ቴዎድሮስ የሽጉጣቸውን ጥይት እንደ ብራንዲ ሲጠጡ ገሪማ ታፈረ አባ ታጠቅ ካሣ የቋራው አንቦሳ ቭ ዐፄ ቴዎድሮስ ሕይወታቸዕዑ ባለፈችበት ወቅት የእንግሊዝ ወታደሮች እንደደረሰለ የዐፄ ቴዎድሮስ አስከሬን መሆኑ የታወቀው ሚስተር ራሳም ከተናገረ በኋላ ነበር ለመማረክ ስለ አልቻለ በእጅሁ ተቆጨ ዐፄ ቴዎድሮስ መሞታቸው ሲታወቅ ክተሰሙት እንግርጉሮዎች አንደንዶቹ የሚከተሉት ናቸው ገደልን እንዳይሉ ሞተው አገጂቸው ማረክን እንዳይሉ ሰው የለ በአጃቸው ምን ይሉ እንግሊዞች ሲገቡ አገራቸው ገሪማ ታፈረ በዚህ ርእስ የጸፉት ግጥም የቴዎድሮስን አሟሟት ገላጭ ስለሆነ ከዚህ ቀጥሉ ቀርቧል ጀነራል ናፔር አገደተመኘው ዐፄ ቴዎድሮስን በሕይወት እያሉ የመቅደላን ጋራ መርጦ ቴዎድሮስ ሰይፉን ልብስ አድርጎ ጦሩንም ትራስ ቢርበወ ሽጉጡን አየነው ሲጎርስ አርባ ጹሞ ጹሞ ፋሲካ ሲደርስ በአፈር ገደፈ አሉ የአበሻ ንጉሥ የናፖሊዎን እና የቴዎድሮስ ታሪክ ተመሳሳይነት አለው ቢባልምየሁለቱ ነገሥታት የግዛት ፍጻሜ ሲፈተሽ ደግሞናፖሊዮን ተማርኮ በመጀመሪያ ከእስር ቤት ቢያመልጥም ለሁለተኛ ጊዜ ተማርኮና በእስር ማቅቆ በመሞቱ ክብሩን ዝቅ እንዳደረገው ታሪክ ጸሐፈዎች አትተዋል በአንጻሩ ዐፄ ቴዎድሮስ በወሰዱት ከመማረክ ይልቅ በራሳቸው ሽጉጥ ሕይወታቸውን በመሰዋታቸው ተማርኮ ከመንገላታት እና ከውርደት ከመዳናቸው በላይ ለራሳቸው እና ለሀገራቸው አኩሪ ታሪክ ትተው በማለፋቸው የማያደንቃቸው ሰው የለም ቢባል ክፅውነት የራቀ አይደለም የዐፄ ቴዎድሮስ አልማረክም ብለው የወሰዱትን ውሳኔ አድናቆታቸውን የገለጡ ታሪክ ጸሐፊዎች ብሹኹዎች ናቸዉ ይህን በተመለከተ ሌሎች ገጣሚዎች የጻፉትን ግጥም ቀነጫጭቤ እና የራሴንም አክዬበት በማቀነባበር አቀርባለሁ በስልፍ በውጊያ በአስተጣጠቃቸው መቶ ሺሕ ሰው የሚከተላቸው እንደ ናፖሊዎን ዓለም ያወቃቸው የኢትዮጵያ ንጉሥ ቴዎድሮስ ናቸው ንጉሥ ናፖሊዮን መማረኩን ለምተው አባ ታጠቅ ሞቱ ጥይትን ጠጥተው ደረስጌ ያበራው የቋራው ፀሐይ ተኝቷል መቅደላ ጠላት እንዳያይ የቋራ ባላባት የመቅደላ አንበሳ ሰርክ ዕለት አዲስ ነው ታሪኩ ሲወሳ ሣ ደዴረሰ ዐፄ ቴዎድሮስ ሕይወታቸው ባለፈችበት ወቅት የእንግሊዝ ወታደሮች እ የዐፄ ቴዎድሮስ አስከፊን መሆኑ የታወቀው ሚስተር ራሳም ከተናገረ በኋላ ነበር ጀነራል ናፔር እንደተመኘው ዐፄ ቴዎድሮስን በሕይወት እያሉ ለመማረክ ስለ አልቻለ በእጅጉ ተቆጨ ዐዒ ቴዎድሮስ መዋኖታቸው ሲታወቅ ከተሰሙት እንግርጉሮዎች አንደንዶቹ የሚከተሉት ናቸው ገጻፍልን እንዳይሉ ሞተው አገጂቸው ማረክን እንዳይሉ ሰው የለ በእጃቸው ምን ይሉ እንግሊዞች ሲገቡ አገራቸው ገሪማ ታፈረ በዚህ ርእስ የጻፉት ግጥም የቴዎድሮስን አሟሟት ገላጭ ስለሆነ ከቪህ ቀጥሎ ቀርቧል ፃ ከዐፄ ቴዎድሮስ ሞት በኋላ ባለቤታቸውን እቴጌ ጥሩ ወርትቅንልጃቸውን ልዑል ዓለማየሁንና የሦስት ዓመት ፅድሜ ያለውን ሌላ ሕፃን ልጅእንዲሁም የዘረፉትን ንብረቶች ይዘው ወደ እንግሊዝ ጦር ሰፈር ወረዱ በማግስቱ ማክሰኞ ዕለት የንጉሠ ነገሥት ቴዎድሮስ የቀብር ሥነ ሥርዓት በመቅደላ መድኅኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ተፈጸመ ፀዔ ቴዎድሮስ የውጭ አገር ሰዎችን ዓላማ በሚገባ የተገነዘቡ ሰው መሆናቸውን በአንድ ወቅት ሲገልጡ ነጭ እህያ ቆዳው ጫጨነጣልቡ አይነጣም ማለታቸው ይነገራል ይህን እምነታቸውን በማጠናከሮ ለአንድ የፈረንሳይ ቆንሲል እንዲህ ብሰው ነግረውታል ማንም መንግሥት በኢትዮጵያ ምድር ቆንሲጥብን እንዲያኖር አንፈቅድም ሚስተር ፕላውዲንም ቢሆን በአገራችን የሜታወዉናው እንደ አንድ ተጓዥ ሰው ነው እዚህ በሚቆይበት ጊዜምተሳስቶ የቆንሲልነትን ሥራ ሲሠራ ቢቪጎኝ የፃያ አራት ሰዓት ፅድሜ አይኖረውምሥ የአውሮፓውያን አሳብ ለእኛ ስውር አይደለም። አሉት ይባላል ዛሬ በዓለም አቀፍ ደረጃ በትልቅ ዝግጅት የሚታየውን የቁንጅና ውድድር ዐፄ ቴዎድሮስ የዛሬ ፅ ዓመት ገደማ በታላቅ ድምቀት እገዲታይ ያደርጉ ነበር ቢባል ሐስት የሚመስለው ሰው ይኖራል ለማንኛውም የተካሄደው የቁንጅና ውድድር ሥርዓት እነሆ ትረካውን ያዘጋጀሁት ከጳውሎስ ኞኛ አጤ ቴዎድሮስ እና ከገሪማ ታፈረ መይሳው ካሣ የቋራው አንበሳ በሚባሉት መጽሐፎች ውስጥ ከመዘገቡት ቆንጠር አድርጌ ነው መስቀል በተከበረ በኛው ቀን በጃ ዓም የተካሄደው የቁንጅና ውድድር ሥርዓት እንደሚከተሰው አቀርባለሁ ከጧቱ ሰዓት ሲሆን በዓሉ ወደሚከበርበት ሜዳ የገጠሩና የከተማው ሕዝብ ይጎርፍ ጀመር ሰዓት ሲሆን ምርጥ መሣሪያ የያዙ ወታደሮችና አጋፋሪዎች ሰልፈኛውን ለማስተናበርና ፀጥታውን ለማስከበር በበዓሉ ሜዳ ተሰማሩ ከጥቂት ደቂቃ በኋላ ፊታውራሪ ገብርዬ በሠራዊቱ ታጅቦ ሰንደቅ ዓላማ እያውለበለበ አጤ ሰቀሳ ኮረብታ ደረሰና የዙፋኑን አቀማመጥ ተመለክቶ እንዲሁም ንጉሠ ነገሥቱ በፈረሶች በሚሳብ ሠረገላ ላይ ተቀምጠው ሊቀ መኳስ ዮሐንስ ቤል ባሠለጠናቸው ወታደሮች እየታጀቡ መጥተው በዙፋናቸው ላይ ተቀመጡ እምቢልታና መለከቱ ተብላላ ነጋሪት አጅብር አጀብርውጋውውጋው እያለ ይጎለም ጀመር ዘፋኞች ይዘፍናሉ አዝማሪዎች ይዘምራሉወታደሮች ይጨፍራሉ በዚህ ዓይነት ይዞታ ተድላ ደስታ ሆኖ ሲደባለቅ በመካከሉ ለውድድሩ የታጩት ወይዛዝርት ጥልፍ ቀሚሳቸውን እያንሰረተቱ ተቀብተውተኩለው ወደተዘጋጆላቸው ቦታ ያልፋሉ ኤሬ ቀጥሉም ምርጫው በሚፈፀምበት ጎል እየገዝውበታቸው እና ደምግባታቸውየላሕየ ገጻቸው አወራረድ የፀጉራቸው ሥሬትየቁንድላቸው እርዝመት ሽንጣቸውዳሌና ተረከዛቸው አየተመረመረ የምርጫው ሥነ ሥርዓት ይደምራል በመካከሉ ከበሰቀልት ወረዳ ከመቋማ ማርያም የመጣችው ትውልዷ ከመቄት አዝማች ወገን የሆነ የደጃዝማች ይልማ አሰፋ ልጅ ጣይቱ ይልማ አንደኛ ሆናለች ከጎንደር አዲስ ዓለም የመጣችው የመሐመድ ኩርማን ሚስት የሸኽ መሐመድ ጌታ ልጅ ተዋበት የተባለች አስላሚቷ በጠጉሯ ማማርረ በቁንዳላዋ አወራረድና መርዘም ሁለተኛነት አግኝታለች ከዚህ በኋላ ዮሐንስ ቤልና ፊታውራሪ ገብርዬ የምርጫውን ውጤት ለንጉሠ ነገሥቱ ለመንገር ወደ ዙፋኑ ቀረበ ወዲያው ጣይቱ ይልማ አንደኛተዋበች መሐመድ ጌታ ሁለተኛ መሆናቸውን ከገለጹ በኋላ ተመራጮች ከዙፋኑ ፊት በመቅረብ እጅ እየነሱ ሽልማታቸውን ተቀጎብለው ለመኳንንት ለሊቃውንት እና ለካህናት የምሳ ግብዣ ተደረገ ዐዔ ቴዎድሮስ ለእንስሳት በተስይም ለአንበሳ ልዩ ፍቅር ነበራቸው ብዙ ሥዕሎች ላይ እንደሚታየው በአደባባይ ከጎናቸው የማይሰዩ አንበሶች ነበሯቸው ስለ አንበሳ ከተነሳ አንድ ጊዜ የሆነውን መጥፎ አጋጣሚ ገሪማ ታፈረ በጻፉት መይላው ካሣ የቋራው አንበሳ በሚባለው መጽሐፍ ውስጥ ያለውን ታሪክ ላንሳ ዐፄ ቴዎድሮስ ለመዝናናት ሲፈልጉ በግንባር ቀደምነት ከልጃቸው ከልዑል ዓለማየሁ ጋር መጫወት ያዘወትሩ ነበር ከዚያ ቀጥሉ የሚያስደስታቸው ከለማዳ አንበሶቻቸው ጋር መዝናናት ነው አንበሶቻቸውን ብዙ ዘዴ እንዲሠሩ አስልጥነዋቸዋል ታዲያ ስመዝናናት ሲፈልቸ እገሌን ጥራ ይላሉ የተጠራው ሰው መጥቶ እጅ በሚነሳበት ጊዜከአጠገባቸው የተኛውን ገራም አንበሳ በልዩ ዘዴያቸው ይጠቁሙታል አንበሳው በሠለጠነው መሠረት ትእዛዛቸውን ተቀብሉ በሁለት እግሩ በመቆም ያዝኩህ አያለ ሲያጉረጠርጥ ከአንበስው ግርማና ክብደት የተነሳ እኩሉ ሰው ሲሸሽሌላው ደግሞ ሲወድቅ እየተሠለከቱ አጥብቀው ይደሰቱና ይስቁ ነበር ይባላል ዐፄ ቴዎድሮስ የዓለምን ሁኔታ ጠይቀው የተገነዘቡዐረብኛ ቋንቋ ተናገሪ እና ዳዕዝና አማርኛ ጥልቅ ዕውቀት የነበራቸው ሰው ነበሩ ግጥም ገጣሚበገና ደርዳሪም እንደነበሩ ይነገራል በአጠቃላይ በሰው ልጅ ላይ ሊኖር የሚችለው ጠባይ ሁሉ አላቸው ማለቱ ይቀላል አስተዋይነትርኅሩኅነትቁጡኛነትና ችኩልነት ታይቶባቸዋል ለአገራቸው የነበራቸው ፍቅርና ቀናተኛነት ወደር የለውም ይህንን ጽኑ የአገር ፍቅራቸውን ይበልጥ የሚገልጠውደራሲ ዶክተር ከበደ ሚካኤል መኩሪያ የዕውቀት ብልጭታ በሚባለው መጽሐፍ ውስጥ በሀ ዓም የጻፉት ግጥም ነው በአዔዒ ቴዎድሮስ ዘመነ መንግሥት ሁለት ፈረንጆች መጥተው በአንድነት በኢትዮጵያ መሬት አውሬ እንዲያድት ዐፄ ቴዎድሮስን ፈቃድ ቢለምኑ እሺ አሉዋቸውና እያመሰገኑ ለማደን ሲፄዱ ፈቃዱን አግኝተው በረገጡት አገር ሁሉን ተመልክተው ለይተው ለማወቅ እያንዳንዱን ቦታ ጽፈው እያነሱ የመንገዱን ካርታ ታ ጋቿ ል ጧ ሲሠሩ ከረሙ የስለላ ሥራ አብሯቸው የሚዞር መንገድ እየመራ የማይለያቸው አንድ ሰው ነበረ ከእነሱ ጋር ቆየና አብሮ እየዞረ ሁለቱ ፈረንጆች አደኑን ጨርሰው ከተማ ሲገቡ ኋላ ተመልሰው መሰለላቸውን ካርታም እንዳነሱ የሠሩትን ሥራ ነግሮ ለንጉሠ ሁሉን አስረዳቸው ለአፄ ገለጠና ተግቶ ሊጠባበቅ ጥንቱን ታሂልና የመጠበት አሳብ ሌሳ በመሆኑ ነገሩን ሲሰሙ ንጉሥ አዘኑ ከዚያም ፈረንጆቹ ፈጥነው ሊመለሱ ሊሄዱ አገራቸው አስበው ሲነሱ ቀጠሮ ጠየቁ ፊቅዴው መሰናበት ዐፄ ቴዎድሮስም ወዲያው በደግነት ምሳ ጋበዙና በመልካም አብልተው ነ አክብረው በብዙ ደስም አሰኝተው ጥሩ ወርቅና ብር እንዲሁም ሉል ጭምር ሰጥተው ሲሸቸው ጠርተው አንዱን አሸከር እስከ መርከብ ድረስ ተለይቶ ሳይቀር ከሸኘ በኋላ ሲገቡ ከመርከብ የእግራቸውን ጫሞች አውልቆ እንዲያጥብ አዘዙት ንጉጮ እሱም እሺ ብሎ ሁለቱን ፈረንጆች ፄደ ተከትሉ የታዘዘውን ቃል ገልጦ እያሳወጠቀ መርከብ ሲሳፈሩ ጫሞችን ጠየቀ ሁለቱ ፈረንጆች ይህንን ሲሰሙ በንጉሥ ትዛዝ እጅግ ተገረመ ምክንያቱን ማወቅ ስለናፈቃቸው እንዲወርድ አድርገው ከመርከብ ዕቃቸው ጠይቀው ለማግኘት ነገሩን ከንጉሥ ፈጥነው ካሽከሩ ጋር አብረው ተመለሱ ዐፄ ዘንድ ሲደርሱ ነገሩን አውርተው መደነቃቸውን ለንጉሠ አመልክተው የዚህን ምክንያት ሳይሄዱ እንዲያውቁ እንዲገልጡላቸው ለምነው ጠየቁ ንጉሠም መለሉ አገሬ ገብታችሁ የኢትዮጵያን አፈር በዓይናችሁ አይታችሁ ከሁሉም መብለጡን ስለተረዳችሁ እኒም አገራችን ብትሉ እንመለስ ክወርቅም ክሉልም ሰጠሁ በመለገስ የኢትዮጵያ አፈር ግን በጣም የነጠረ ክወርቅም ክሉልም ይበልጥ የከበረ ውድ በመሆኑ አልችልም ለመስጠት አሁንም እነሆ በዚሁ መሰረት እናንት አገራችሁ ከዚህ ስትሄዱ ካገሬ ውብ አፈር ከጠራው ከውዱ ጫማ ያነሳውን እንኳን እንዳትወስዱ በጣም ነፍጌ ነው በሄዳችሁ ጊዜ ይህን እንዲፈጽም አሽከሬን ማዘዜ ዐፄ ቴዎድሮስ በጠላቶቻቸው መፈራትንና መጠላትንለሀገሩ አንድነትና ክብር ከፃመው ወገን ደግሞ ፍቅር እና ክብርን አትርፈዋልቂ ይህን ታሪካዊ ተግባር መፈጸማቸውን ምክንያት በማድረግ ዐፄ ቴዎድሮስ ለአገራቸው ክብር ቹ ሕይወታቸውን የሰዉበትን መቶኛ ዓመት ለማክበር የኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር የተጫወቶሾውን ሚና ከዚህ ቀጥሉ በአጭሩ አቀርባለሁ በዘመኑ የማስታወቂያ ምኒስትር የነበሩት ደጃዝማች ግርማቸው ተክለ ሐዋርያት የጻፉትን ቴዎድሮስ የሚባለውን ቴአትር በማሳየት የሚገኝውን ገቢ ለኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር መቋቋሚያ እንዲሆን ፈቀዱ ቴአትሩ ተጽፎ ከታየ ከአሥራ ዘጠኝ ዓመት በኋላአሁን ቴአትሩ እንደገና እንዲታይ መፈቀዱን ታሪካዊ አጋጣሚ ለመጠቀም የቴአትሩ መክፈቻ ቀንየዐፄዒ ቴዎድሮስን መቶኛ ሙት ዓመት መታሰቢያ እንዲከበር የደራሲያን ማኅበሩ አባሳት ሐሳብ ኣቀረቡ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር ሊቀ መንበርና የቴአትሩ ደራሲ ደጃዝማች ግርማቸውም ተክለ ሐዋርያት እና የማኅበሩ ዐቃቤ ንዋይ የሆኑት ደራሲ ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ በዚያን ጊዜ የአዲስ አበባ ከንቲባ ለነበሩት ቢትወደድ ዘውዴ ገብረ ሕይወት ዕቅዱን ነገሯቸው ከዚያ በኋሳ ሦስቱም ሰዎችይህ ተገቢ እና የተቀደሰ ሐሳብ በመሆኑ ከስምምነት ላይ ደረሱና አስፈላጊውን ዝግጅት ማድረግ ደመሩ ቀጥሉም ዐፄ ቴዎድሮስ ሰተሰዉበት መቶኛ ዓመት መታሰቢያ ዕለት ቴአትሩ እንዲታይ ከስምምነት ላይ ደረሱ ከንቲባ ዘውዴ ገብረ ሕይወት ግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ቴአትሩን አንዲያዩ ጋበዚቸው እግረ መንገዳቸውንም ቴአትሩ በሚታይበት ቀን ለዐፄ ቴዎድሮስ አደባባይ እንዲስየምሳቸው እና የመታሰቢያ ሐውልት እንዲቆምላቸው ጠየቁ ግርማዊ ቀዳማዊ ኃይሰ ሥላሴ መልካም ፈቃዳቸው ሆኖ ሁለቱንም ሐሳቦች ተቀብለው ወዲያውነ የይሁንታ ፈቃድ ሰጧቸው ለዚህም ነው ዐፄ ኃይለ ሥላሴ በሀ ዓም ለዐፄ ቴዎድሮስ መንገድና አደባባይ የሰየሙላቸው ቦታው ዛሬ ሴቫስቶፖል የሚባለውን የመድፍ ቅርፅ እንዲመስል ተደርጎ የተሠራው ሐውልት ነው ተብሎ አሁን በተቀመጠበት ቦታ ላይ ቴዎድሮስ አደባባይ የዐፄ ቴዎድሮስን ክብርና ሞገስ የሚያሳይ ሐውልት ለመትክያ ቦታው ተዘጋጆቶ ግርማዊ ቀደማዊ ኃይለ ሥላሴ የሐውልቱን የመሠረት ድንጋይ ሲያስቀምጡ የተናገሩት ቃል እነሆ ዛ ዐዒ ቴዎድሮስ ከባለታሪኮች አንዱ በመሆናቸውታሪካቸውን ለመጪው ትውልድ የሚያወርስ መታሰቢያ እንዲቆምላቸው አዝዘን የእኝህን ታላቅ ሰው ሐውልት የመሠረት ድንጋይ በዚህ ቦታ ስናኖር ጀግንነታቸውን እና ቆራጥነታቸውን ሰአገራችንም አንድነት ብዙ ሥርዓቶችን በማከናወን ለአለንበት ዘመን ተቀዳሚ ሆነው የሠሩትን ታሪኮች በመገንዘብ በውጭ አገር ያሉ ጸሐፊዎች የተውትን መጻሕፍት አንብበናል በአገራችንም ስዎች ሲያያዝ የመጣውን ታሪክ ተመልክተን ይህን ሁሉ በማሰብ የዚህን ሐውልት መሠረት እናኖራለን ዐፄ ኃይለ ሥላሴ ለማቆም ያሰቡት የሐውልቱ ንድፍ እያለበቅርቡም አንድ ወጣት ቀራዒ አርቲስት በራሴ ወጪ ሐውልቱን ልሥራ እያለ ሲወተውት ታሪክ ተሻሚዎች እውነተኛነት የሚጎድለውን አንድ የሴቫስቶፖል መድፍ ቅርፅ ብቻ ማስቀመጡ አውን የጀግናውን ዐጹ ቴዎድሮስ ማንነት በማክበር ነውን። ብሎ መጠየቅ አግባብ ያለው ይመስለኛል ምስጋና ለእግዚአብሄር ይድረለውና እነሆ በአማራ ክልል ኃላፊነት የዐፄ ቴዎድሮስን እና የልጃቸውን የልዑል ዓለማየሁ ሐውልት ለመሥራት ጎንደር ከተማ ውስጥ የመሠረት ድንጋይ ተቀምጧል የዚህ መጽሐፍ የመጀመሪያው ህትመት ሽያጭ ገቢ በሙሉ ለሐውልቱን ማሠሪያ እንዲውል ያበረክትኩ መሆኔን በመግለጥ የዐፄ ቴዎድሮስን የሕይወት ታሪክ በዚህ አባባል እደመድማለሁ ክቡር ፕሬዚደንት ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ በ ዓም የኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር ዐቃቤ ነዋይ ከነገሩኝ የተቀነጨበ ፅ ሐምሌ ቀን ቋ ዓም ሐ ጥሩወርቅ ከዐፄ ቴዎድሮስ ጋር የተጋቡት ገና የ ዓመት ኮረዳ ሆነው ነው ዐፄ ቴዎድሮስ የሚስታቸውን አባት ደጃዝማች ውቤን ሁለቱን ወንድሞቻቸውን ካሣ ውቤን እና ጓንጉል ውቤን አስረውባቸጡ ስለነበረእቲቴጌ ጥሩ ወርቅ በጋብቻው ደስተኛ አልነበሩም በዚህም የተነሳ ምኞታቸው ለመመንኮስ ስለ ነበረ ከባለቤታቸው ጋር በአብዛኛው አይግባቡም ነቦር ዐፄ ቴዎድሮስ በበኩላቸው በሞት የተለይዋቸው የቀድሞ ባለቤታቸው እቴጌ ተዋበች ይሰጧቸው የነበረውን ክብር እና ፍቅር ከአዲሷ ባለቤታቸው ከእቴጌ ጥሩ ወርት ባለማግኘታቸው ብዙ ጊዜ በትዳራቸው ይበሳጩ ነበር ጸጸጸክጻዉጺዴፎ መ ጻ መ ። በዚህ ሂደት ጾዜቬው ይህን አድርገናል ለሠራ ያሰበውን ሰው ልጡ ይመስለኛል ፃራ ክልል ኃላፊነት የዐፄ ውልት ለመሥራት ጎንደር ጧል የዚህ መጽሐፍ ልቱን ማሠሪያ አንዲውል ን የሕይወት ታሪክ በዚህ ምዕራፍ ሽውታ ደፍ ዓም እቴጌ ጥሩወርቅ ከዐፄ ቴዎድሮስ ጋር የተጋቡት ገና የ ዓመት ኮረዳ ሆነው ነው ዐፄ ቴዎድሮስ የሚስታቸውን አባት ደጃዝማች ጡቤን ሁለቱን ወንድሞቻቸውን ካሣ ውቤን አና ጓንጉል ውቤን አስረውባቸው ስለነበረእቴጌ ጥሩ ወርቅ በጋብቻው ደስተኛ አልነበሩም በዚህም የተነሳ ምኞታቸው ለመመንኮስ ስለ ነበረ ከባለቤታቸው ጋር በአብዛኛው አይግባቡም ነቦር ዐፄ ቴዎድሮስ በበኩላቸው በሞት የተለይዋቸው የቀድሞ ባለቤታቸው እቴጌ ተዋበች ይሰጧቸው የነበረውን ክብር እና ፍቅር ከአዲሷ ባለቤታቸው ከእቴጌ ጥሩ ወርቅ ባለማግኘታቸው ብዙ ጊዜ በትዳራቸው ይበሳጩ ነበር ፊሪ መቼም እግዚአብሄር ሳይደግስ አይጣላም አንደሚባለው ሆነና እቴጌ ጥሩ ወርቅ ሚያዚያ ቀን አንድ ወንድ ልጅ በማፍራታቸው ዐፄ ቴዎድሮስ በጣም ተደስተው ለረጅም ጊዜ ጠመንጃና መድፍ አስተኮሱ አምስት መቶ ያህል እስረኞችም በዕለቱ በምህረት እንዲለቀቁ አዘዙ እቤታቸው ሲገቡ ክፍቅር እና እንክብካቤ ባለማግኘታቸው ይበሳጩ የነበሩት ዐፄ ቴዎድሮስየሕፃኑን ስም ዓለማየሁ አሉት በትርዓሜው እስክ አሁን ተከፍቼ ነበር እና አሁን ግን ተደሰትኩ ለማለት አስበው ያወጡት ስም ይመስላል ልጃቸውን በጣም ይወዷቸውና ይሳሱላቸው ስለነበረ ወደቤት ሲገቡ በመጀመሪያ የሚሄዱት ዓለማየሁ ወዳለበት ቦታ ነበር ሲገናች ልጃቸውን ይስሙና ጭንቅላቱን እና ሰውነቱን እያሻሹ ለጥቂት ደቂቃ እንዳቀፉት ይቆያሉ ከዚያም ጉንጩን እየሳሙ ከራስ እስከ እግሩ ሰውነቱን ይዳስሱና ጠረኑን ያሸታሉ። ብለው ጠየቁ መኳንንቱ ሁሉ ልዩ ልዩ ጠረን ያላቸውን የአበቦችና የሽቶዎች ስም እየጠሩ እንዳፈቶታቸው ተናገሩ እሳቸው ግን የሰሙትን መልስ ሁሉ ወደ ጎን ትተው ከሁሉም ነገር የሚመስጠው የሕፃን ልጅ ጠረን ነው አሉ ይባላል ለዓለማየሁ የነበራቸው ፍቅር እስከዚህ ድረስ የጠለቀ ነበር የልዑል ዓለማየሁ የግል አልባሻቸው ገብረ መድህንልብሶችንና ጌጣጌጦችን እየመረጠ አዘጋጅቶ ያለብሳቸው ነበር ስለዚህ ልዑል ዓለማየሁ ሁልጊዜ ጥሩ ልብስ ለብሰው የደስ ደስ ያላቸው እና ሳቂታ ልጅ ሆነው ይታዩ ነበር ዐፄ ቴዎድሮስ በዚህም ደስተኛ ስለ ነበሩ ወደ ሌላ ቦታ ካልሄዱ ወይም የመንግሥት ጉዳይ ካልያዙ በስተቀር በትርፍ ጊዜያቸው ከዓለማየሁ ጎን አይለዩም ነበር እዚህ ላይዐፄ ቴዎድሮስ ለልጃቸው ልዑል ዓለማየሁ ይህን የመሰለ ለየት ያለ ከፍተኛ ፍቅር ደደረባቸው ለምን ይሆን ብሎ ለሚጠይቅ መልሱ አንደሚከተለው ነው ጽ አንዴኛ በጣም ከሚወዲቸውና ከሚያስቡላቸው ባለቤታቸው ከአቴጌ ተዋበች ልጅ ባለማፍራታቸው በእጅጉ ያዝኑ እና ይቆጩ የነበሩ መሆናቸው ነዐው ሁለተኛ ምክንያት ከወይዘሮ ገሰሰች እንግዳ ተጋብተው መሸሻ እና አልጣሽ የሚባሉት ሁለቱ ልጆች ከታወሰዱ በቷኋላካሣ በተለያዩ የጦር አውድማዎች በመዋላቸው ከልጆቻቸው ጋር የሚገናኙበት ጊዜ ውስን መሆኑ ነው ከቢያም አልፎቀደም ሲል እንደተገሰጠውበእቴጌ መነን ግፊት ጠይዘር ገሰሰችን ፈትተው እቴጌ ጥሩ ወርቅን ማግባታቸው ከልጆቻቸው ጋር ስለ አራራቃቸው ነው ይህ ከልጆቻቸው ጋር መራራቅ የተክሰተውከጋብቻ ውጭ ከተወለዱት ኃይሉ እና ይማም ቴዎድሮስም ጭምር ነው እግረ መንገዳችንን ወይዘሮ አልጣሻን በዚያን ዘመን የቴዎድሮስ ምርኮኛ ለነበሩት ለደጃዝማች ምኒልክ በኋላ ዐፄ ምኒልክ ድረውላቸው ነበር ሕፃኑ ልዑል አራት ዓመት ሲሞላቸውበአገሩ ወግ መሠረትአለቃ ገብረዓት የሚባሉ ቄስ በአስተማሪነት ቀጠሩላቸው እኝህ መምህር ዓለማየሁን አዚያው አባታቸው ግቢ ውስጥ ማስተማር ጀመሩ ልዑል ዓለማየሁ ፊደል ቆጥረውአቡጊዳን ዘልቀው ዳዊት መድገም ሲጀምሩእንግሊዞች በዐፄ ቴዎድሮስ የታሰሩትን ፈረንጆች ለማስፈታት ድንበር ተሻግረው ወደ መቅደላ ዘመቱ ጦርነቱ ሲጀመር እናታቸው እቴጌ ጥሩ ወርቅ እና ልዑል ዓለማየሁ መቅደላ ስፋፍ ላይ ነበሩ ጦርነቱ እየበረታ እና እየተፋፋመ ሲፄድ እቴጌ ጥሩ ወርትና ልዑል ዓለማየሁ ተጠርተው ከዐፄ ቴዎድሮስ ጋር ሲጨዋወቱ ቆዩ በዚህ ዓይነት የመሰነባበቻ ውሎ ባደረጉ በሁለተኛው ቀን ሚያዚያ ቀን ዓም አባ ታጠቅ ካሣ የቋራው አንበሳ ጀግናው ዐፄ ቴዎድሮስ በገዛ ሽጉጣቸው ራሳቸውን ዐጠፉ ጀነራል ናፔር እንደተመኘው አባ ታጠቅ ካሣን ቴዎድሮስን መያዝ ባይችልም እቴጌ ጥሩ ወርቅን እና ገና ስምንት ዓመት ያልሞላቸውን ልዑል ዓለማየሁን ወታደሮቹ በአንድ ቤት ውስጥ ሲያገኛቸው ተደሰተ ከዚያም ከቤት አስወጥቶ ከሜዳ ላይ አስቁመዋቸው እያለ አንድ ትንሽ ልጅ ሲያለቅስ ሰመ ወታደሮቹ ድምፅ ወደሰሙ በት አቅጣጫ ሲፄዱሦስት ዓመት እገኳን ያልሞላው ሌላ ሕዛን ልጆ ከግድግዳ ጥግ ቁሞ ሲያለቅስ አዩ የሕፃኑ ማንነት ባይታጠቅምእቴጌ ጥሩ ወርቅና ልዑል ዓለማየሁ ወደ ነበሩበት ቦታ ወሰዱት ሲያለቅስ የነበረው ሕፃን በኋላ ወርቅነህ እሽቱ መሆኑ ታውቋል ቿ ተጨማሪ አሰሳ ሲደረግየዓለማየሁ መምህር አለቀ ገብረዓትና አልባሽ ገብረ መድኅን እዚያው አካባቢ ስለተገኙ ከቤት ወጥቱው ከእቴጌ ጥሩ ወርቅ ጎን እንዲቆሙ ተደረገ በዚህ ግርግር መካከልየእንግሊዝ ወታደሮች የቴዎድርስን ልብስ ቦጫጭቀው ለመታሰቢያነት ጠሰዱነፁ ቀጥሎም ግቢው ወስጥ የነበረውን በርካታ ንብረት ክርፈው ቤቶችን አቃጥለው እና የንገጉሠን ቤተሰቦችና ሌሎችንም በስፍራው የተገኙትን ሰዎች ወደ አገራቸው ለመውሰድ የመጡበትን መገገድ ይዘው ጠደ ባህር ጠረፍ አመሩ ከመቅደላ እስክ ትግራይ ግዛት እንደ ተጓዙ እቴጌ ጥሩ ወርቅ በጠና ታመመ እሳቸው በሞት እፋፍ ላይ እያሉ ካፒቴን ስፒዲን አስጠርተው እጁን ያዘ እና ልጄ አባት የሰውም እኔም እናቱ መሞቴ ነወና አንተ አባት ሁነው ስለዚህ ይህን ያልኩሀን ሁሉ እንደምትፈፅም በእግዚአብሄር ስም ማልልኝ አሉት ስፒዲ በኋላ አንደጻፈው ከሞት አፋፍ ላይ ለነበሩት ለእቴፄ ጥሩ ወርቅ የጠየቁኝን ለዓለማየሁ እፈጽማለሁ ብዬ ማልኩላችው ብሏል በቢያን ጊዜ የሦስት ዓመት። እንቅልፍ እስኪወስደው ድረስም ራሱን ከክንኤ ስዲ ከዚያ ቀጥሎ የሆነውን ስፒዲ ሲገልጥ ናፔር ጠራኝ እና በልጁ ላይ ያለውን ኃላፊነት ሙሉ በሙሉ አንተ ያዝ ከሀበሾቹ ይልቅ ልጁ አንተን ወዶሃል ሀበሾቹን ሲያይ የሚያወራጨውና የሚያበሳጨው ነገር ስላለ እነሱ ስዌዝ ስንደርስ ወደ አገራቸው ይመለሳሉ አለኝ በዚህም ምክንያት መርከቡ ስዌዝ ሲደርስየልዑሉ መምህርና እንዲሁም አልባሻቸው ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ ተወሰነ ይሁን እንጂ ወደ አዱሊስ የሚሄድ መርከብ እስኪገኝ ድረስ ሁለቱ ሰጦች ማዳጋስካር ብዙ ወራት እንዲቆዩ ተደርጎ በመጨረሻ ወደ አገራቸው መመስሳችቸጡ ይነገራል ቀሩት ሰዎች በመርከብ ንድ እየተንተራሱ ይተኙ ኣኔ በስተቀር ከሌላ ሰው ኣንኳን ክንዴን ካላንተራስ ነይወስደውም የሀበሻ ሞሌ ሚያስፈራራ ነገር ከአኣእምር ሳውፈራሁ ይለኛል ሻገ ላው ምስኪኑ ልጅ መል ኣስኪወስደው ድረስም ራሱን ጳኋዑል ዓለማየሁ ቀንቀን ላቅቀው ጤናማ ልጅ ሆነ ገልፍ እስኪወስዳቸጠ ድ መርከቡ ጉዞውን አገባድዶ እ ፔር እና ካፒቴን ስፒዲ ሳተዋወቋቸው ንግሥቲ ጋዌዩደዩዲቸው ስለዚህ ለወጣቴ ታ አበረከቱላቸው ከ መንግሥቱ ወጥተው ኋይት ፄዱ ከዚያም ልዑል ዓለማ ድንቋ ትምህርት ስፒዲ አ ላጅ አልባ የሆኑት ልዑልደ መኀቅና መጫወት ጀመሩ ር ውስጥ መታጠብ ስ ቀ ስፒዲ ስለ ልዑሉ ፍተተካክለ ውበት ያለው ሲ መለጦ ተናፋቂ ሁኗል ድ በዚህ ፅድሜጡ ያለው የተፈጥሮ ፅውቀት ሰብአዊ ኅሊናን ይማርካልይህንነኑም ባሳየው የእንግሊዝኛ ቋንቋ ጥናት ሊያስመሰክር ችሏል ብሏል ንግሥት ቪክቶሪያ የዓለማየሁን ሁኔታ ይከታተሉ ስለነበረ ስፒዲ በየጊዜው ወደ ቤተ መንግሥት ወስዶ ከንግሥቲቷ ጋር ያገናኛቸው ነበር ስለ ሕፃነ ልዑል ዓለማየሁ ሐምሌ ቀን ንግሥት ቪክቶሪያ ሲጽፉ የህበሻው ንጉሥ የቴዎድሮስ ልጅአሳዛኙ ዓለማየሁ የሀበሻ ልብሱን ለብሶና የአገሩን ጌጥ አድርጎ ከስፒዲ ጋር መጥቶ ነበር ብለዋል ስፒዲ ሲጽፍ ለተወዳጁ ልዑል ሕነን ዓለማየሁ የኪስ ሰዓት እና የጌጥ ሰንሰለት ሰጡትብሏል በአንድ ወቅት ደግሞ ዓለማየሁ ጨዋና ውብ ልጅ ነው የሰጠሁትን ኬኮች ደስ እያለው እየተቀበለኝ በላ ዓለማየሁ ኬክ መብላት ይወዳል ብለው ንግሥት ሺክቶሪያ ማስታወሻ ደብተራቸው ውስጥ ጽፈዋልልዑል ዓለማየሁ በክብርና በጥሩ እንክብካቤ እንዲያድጉ ለዚህ እናት ለሌለው ሕዓን እናቱ እኔ ነኝን የሚሉት ንግሥት ሺክቶሪያ ዓለማየሁ ጥሩ አስተዳደግ እንዲኖረው ስለፈለጉአማርኛ ደየሟያውቀው ካፒቴን ስፒዲ በቂ ፀጀት ተሰጥቶት ሞግዚት እንዲሆናቸው አዘዘ በዚህ ትዕዛዝ መሠረት የእንግሊዝ መንግሥት የገንዘብ ምኒስቴር ለካፒቴን ስፒዲ በዓመት ሦስት መቶለሞግዚትነታቸው እና ለልዩ ልዩ ወጪ ደግሞ አራት መቶ በበድምሩ ሰባት መቶ ዕ ፓውንድ እንዲሰጠው ወሰነ። የእግር ኳስ ጨዋታና የውሀ ዋና ችሎታ አዳብሯል ድፅ በተጨማሪም የአእምሮና የሥራ ቅልጥፍና ከጥሩ ሥነ ምግባር ጋር ያዋዛደ ልጅ ሇሆኗል አገዳንድ ጊዜ የአእምር ሕመሙ ይነሳበታል ዓለማየሁ ለሚጠይቀኝ ሁሉ ሳልደብቅ እውነተኛውን ነገር እነግረዋለሁ ብሏል በዚህን ጊዜ ነበር አሁን በመማር ላይ ያለውን ትምህርት ትቶ በምትኩ ከኤውሮፓውያን ኦፊሰሮች ጋር የፈረሰሃነት ትምህርት ቢማር ይሻላል የሚል ዛሳብ በግምጃ ቤቱ ኃላፊ እየተውጠነጠነጡ ካፒቴን ስፒዲ በበኩሉ ዓለማየሁ በቀጣዩ ሚያቪያ ወር ትዓጠት ይፐላዋል በስፖርት ጨዋታ የሚያሳየው ቅልጥፍና ጉብዝናው እና ፍርሃትን ለመፈቋም ያለው ድፍረት በገዛድ ይታያል በቀለም ትምህርት እሥብዛም ትጉ አይደለም ግን በትምህርት ቤቱ ውስጥ ካሉት ጓደኞቹ ሁሉ ብሌላ ተግባሩ አድግ የተመሰገነ ወጣት እርሱ ነው በማለት ጽፏል ስፒዲ መቀጠልም ጽፎ በተወው በሌላ ሰነድ ውስጥ ተጽፎ የተገኘው መረጃ ደግሞ እንዲህ ይላል የዚህ ሕፃን ፍትር አንደ ሐረግ በልባችን ውስጥ ተወሳስቧል የእኔና የእሱ መገናኘት በእግዚአብሄር ፈቃድ የተወሰነ ይመስላል እኔ ሕንድ አገር አመቺ ትምህርት ቤት ስለ አሳላገኘሁለት ሁኔታው ለዓለማየሁ ጥሩ አልነበረም ተማሪ ቤት ከገባ በኋላ እርሱ ያለበት ቦታ ራቅ ያለ ስለሆነ ወደ ትምሀርት ቤቱ የፄድኩ ዕለት እሉ እዚያ አልነበረም ስፒዲ ክዚህ ከፍ ብሎ የሰጠውን መረጃ ምክንያት በማድረግዐለቶቹ እና የእንግሊዝ መንግሥት ባለ ሥልጣኖች ልዑል ዓለማየሁ ወደ እንግሊዝ አገር መመለስ አለበት ብለው ወሰኑ ይህ ብቻ ሳይሆን ትምህርት ቤቱ ከኢንግላንድ ወጣ ያለ መሆን የለበትም የሜል አቋምም ያዙ በዚህም ሳይ ስፒዲ እና ሚስቱ በ ዓም በፈረሙት ስምምነት መሠረት የልዑል ዓለማየሁ ሞግዚትነታቸው የሚያበቃበት ጊዜ ተቃርቦ ነበር ስፒዲ እና ባለቤቱ ግን ከልጃ ፆጺለዩ ከፍተኛ ኀዘንና ሰቀቀን እንደሚደርስባቸው አልሸሸጉም ይህንነ የሚገልጥ ደብዳቤ በወይዘር ኮተም ተጽፎ ለንግሥቲቱ ባለሟል ለሰር ጆን ካሜል ተሳክ የደብዳቤው ዓላማ ውሳኔው ይለወጣል በሚል ተስፋ ሳይሆን ልዑል ዓላማየሁ ከእነርሉ ተነጥለው ከሌላ ሰው ጋር እንዲኖሩ ቢደረግ ኀዘንና ትካቤ የሚሰማቸው መሆኑን ጭምር ለመግለጥ ነበር በመቀጠልም ወይዘሮ ኮተም ለዓለማየሁ የግል መምህር አፈላልገው ክኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ በቅርቡ ዲግሪውን የተቀበለ ዶክተር ይግቦይ የሚባል ሰው አገኘ ካፒቴን ስፒዲ ይህን ሐሳብ ለገንዘብ ሚኒስቴር ሠራተኛ ለሆኑት ለሊንገን ሲጽፍ ለዓለማየሁ የግል መምህር ስለተገኘ ከአርሱ የፅድሜ እኩያ የሆኑ ተማሪዎች አብረውት እንዲናሩ የማድረግ ዕቅድ ኣለን በማለት አሳወተ ከዚህም ጋር በመያያዝ ስፒዲ ወደ እንግሊዝ አገር አንዲመለስ ቢፈቀድለት እና ሌላ ሥራ ቢሰጠውየዓለማየሁን ሞግዚትነት በመተጠል የበለጠ አጌሴልግሉት ለመስጠት ዝግጁ መሆኑን አብራርቶ ጻፈ በአንፃሩ የገንዘብ ሚኒስትሩ ቻንስለር ስፒዲና ወይዘሮ ኮተም የሚሉትን በማጣጣል እንዲህ አለ በሕንድ ውስጥ ወላጆች ልጆቻቸውን በፈቃዳቸው እንደሚያሳድጉ ሁሉ ዓለማየሁ በወታደር ምሽግ ቢያድግ ብቸኛ ስለሚሆን ምናልባት በተሸሸገ ቦታ እንዳደጉ ሕፃናት አንጎሉ የማይዳብርና አእምሮው የላሸ ይሆናል ይህ ልጅ ለብዙ ጊዜ ሕንድ አገር ብቻውን እንደተተወ አምናለሁሆ ስለዚህ እዚያ አገር መቆየቱ ጥቅመ አይታየኝምነፁ ካፒቴን ስፒዲና ባለቤቱ ለሚሉት ሁሉ ቁምነገር አልሰጠውም ምክንያቱም እነሱ ለሚያበረክቱት አገልግሎት ከሚገባ በላይ ጥቅም ስለሚያገኙ እንዲህ የሚወተውቱት ለጥቅም ብለው ነው እኔ ከቸልተንሃም ኮሌጅ የበላይ ተጠባባቂ ከሚስተር ጃክስ ብሌክ ጋር ተነጋግሬ ባዘጋጀሁት መሠረት ወደ እነሱ ዘንድ እንዲሄድ እኔ ተስማምቻለሁ ሚስተር ጃክስ ብሌክ ብዙ ቤተሰብ ስለ አላቸው ልጁ ብቸኝነት አይለማውም ምናልባት አጋጣሚ ሆኖ ልጁ አንድ ቀን የሀበሻ አገር ነዢ ተካፋይ ይሆናል አና አነስተኛ የመሻሻል ዕድል አግኝቶ የአውሮፓን የኑር ይዞታ ሳናሳትፈው ብንቀር ይቅርታ የሚነፍገን እንዳይሆን መጠንቀቅ ያስፈልጋል በማለት ንግግሩን ደመደመ ንግሥት ቪክቶሪያ ዓለማየሁ ከስፒዲ ቤተሰብ እንዲነጠል የተመከረውን በሰሙ ጊዜ በጠቅላላው ይዘት አልተስማሙም ነበር በኋላ ላይ ግን ሁለት ነገር መጨመር አለባችሁ በማለት ቀጥሎ የተጻፈውን ቃል ተናገሩ አንደኛ ልጁ ከለመዳቸው አሳዳጊዎቹ በሚነጠልበት ጊዜ ጠባዩ እንዳይሰወጥየሕክምና ጠበብት እንዲከታተሉ ሁለተኛ ከሚመረጡት ሐኪሞች አንዱ ሰር ደብሊው ጂኔር እንዳያን «ደኛ ከዚህ ትአዛዝ በኋላ ካፒቴን ስፒዲ ልዑል ዓለማየሁን ከሕንድ አገር አጅቦ ነሐሴ ቋ ቀን ሳውዝ ሃምፕተን ከሚባለው ወደብ ደረሰ ያን ዕለት ባለቤቱን ለማግኘት ፍሬሽ ወተር ወደሚገኘው ቤቱ ከልዑል ዓለማየሁ ጋር ፄዱ ቀደም ሲል የገንዘብ ሚኒስትሩ አንደተናገረውየተከበሩ ጃክስ ብሌክ በራሳቸው ስም የሚጠራ የግል ኮሌጅ ቸልተንፃም በሚባል ቦታ ነበራቸው እላቸው ተማሪ ቤት ልዑል ዓለማየሁን በአዳሪነት ይቀበሉት እንደሆነ ተጠይቀው ፈቃደኛነታቸውን ቀደም ሲል ገልጠዋል ሆኖም ልዑል ዓለማየሁ ለጃክስ ብሌክ እንዲሰጡ የተጻፈው መመሪያ ለስፒዲ አልደረስውም ነበር ስፒዲና ልዑሉ እንደ አባትና ልጅ ሆነው ብዙ ጥሩ ደስታ የተሞላበት ጊዜ አሳልፈዋል ልዑል ዓለማየሁም ብቸኝነት ሳይሰማቸውስፒዲን እንደ አባት አድርገው በመቁጠር አብረው ኖረዋል በዚህ ምክንያት ስፒዲ ስለ እሳቸው ትምህርት ጉዳይ ያለውን ሐሳብና የጉዳዩን ሁናቴ ገልጦ የሚከተለውን መራር ደብዳቤ ጻፈ ንዘኔንና ድንጋጤዬን ከመግለጽ የሚገታኝና የማያግደኝ አንዳችም ነገር አልተፈጠረም ይህም የምወደውን አበባውን የሕይወት ጓደኛ ዬን ዓለማየሁን ከማጣቴ የተነሳ በመንፈሴ ውስጥ ትካዜ ተመላለሰ ለልጁም ደግ አሳዳጊዎች ነበርን እንጂ በክፋት አሳሳቀቅነውም ነበር በወቅቱም ስለ ነቲ ይዞታው ሳይገለጽልኝ በመቅረቱ። ፀጣቱን ልዑል ዓለማየሁ ኑሮ አዛባ ክርክሩ የመንግሥት ሹሞችን አና ስፒዲን ብቻ የሚመሰክት አልሆነም ጉዳዩ ወደ እንግሊዝ ምክር ቤት ደርሶ የካቲት ቀን የልዑል ዓለማየሁ ጉዳይ ተነሳ የምክር ቤቱ አባል የሆኑት ስታፎርድ ኖርዝኮት ልዑል ዓለማየሁ ከካፒቴን ስፒዲ ለምን እንዲለይ እንደተፈለገ ጠየቁ በዚህ ጉዳይ ሉዊ የሚባሉ ባለሥልጣን ሲመልሱ ልጁ አሁን ዓመቱ ነው በዚህ ዕድሜው መሠረታዊ ፅውቀት እንኳን አልቀለመም የመኳንንት ልጆች ትምህርት ቤት ገብቶ ክእከዮቹ ጋር ሊማር የቻለ አይመስለኝም ሠጻላና ማንበብ መቻሉን አጠራጠራሰሁ አሉ ከዚህ የፓርላማ ጥያቄና መልስ በኋሏ ልዑል ዓለማየሁን ወደ ብሪንግቶን ወስዶ ለተከበሩ ብሌክ ጃክሰን ለማስረከብ የተሰጠውን ትዕዛዝ ስፒዲ አልተቀዘለወም ተመሳሳይ ትፅዛዝ በተደጋጋሚ ቢደርስውም አሁንም ካፒቴን ስፒዲ አልዘገር ኣለ በመጨረሻ ጥር ተን ልዑሉን ወደ ዊንድሰር ቤተ መንግሥት እንዲያመጡ ይፈለጋሉ የሚል ቴሌግራም ደረሰጡ ደብዳቤው የተጻፈለት ቀደም ሲል ስፒዲ በጠየቀው መሠረት ሲሆን ሁለቱን ሰዎች ለማጠያየት ወደ አልቤር ሆቴል አንዲፄድ ለመጠየቁ ምክንያት ነበር ስፒዲ በቀጠሮው ቀን ሂዶ ከተነጋገረ በኋላ ለልዑሉ የሚስማማ ቦታ ምክክር ተደርጎ እስኪመረጥ ድረስ ከስፒዲ ጋር እንዲቆይ መወሰኑን ተቀበለ ወዲያው ካፒቴን ስፒዲ ባለበት ልዑል ዓለማየሁ የጤና ምርመራ ተደረገላቸው ዶክተር ጁኔር የሰጠው ሪፖርት ዓለማየሁ በሞቃት ቦታ ቢቆይ ይሻላል ይህም ሲሆን በደቡባዊ ኢንግላንድ ምቾት ባለው ቤት ውስጥ ቢቀመጥ አየሩን ሊላመድ ይችላል የሚል ፃሳብ አቀረበ ከፍ ብሎ በተገለጠው በዚህ ሪፖርት መሠረት ልዑል ዓለማየሁ ለጤናቸው ተስማሚ ሊሆን ይችላል በሜል ሰበብ አመቺ ነው ወደ ተባለ የሕዝብ ትምህርት ቤት እንዲላኩ የሚል ሳብ ቀረበ ስፒዲ እና ዶክተር ኩየን ግን ልዑልዓለማየሁ ወደ ሕዝብም ሆነ ወደ የግል አዳሪ ትምህርት ቤት መላካቸውን ተቃወሙ ሃጫ መ ልዑል ዓለማየሁ ከስፒዲ ቤት መኖር ሲጀምሩ የተነሉት ከሕፃንነቱ እስከ አሁን ከአገሩ ከኢትዮጵያ እስከ እንግሊዝ አገር ከዚያም አስከ ሕንድ አገር ድረስ ሆን ብዬ ያጠናሁትን መግለጥ የአነ የመንፈስ አባቱ ፈንታ ስለሆነ በዚች ደብዳቤ ላይ ሳላሰባረው አላልባም የመጨረሻው ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊት በቃል እንድንነጋገር በትህትና አጠይታቃለሆ ይህ በታላላቅት ሰ ልዑል ዓለማየሁ የሚመለከት አልሆ የልዑል ዓለማየሁ ልዑል ዓለማየሁ ተዳይ ሉዊ የሚባለ ዕድሜው መሠረ ትምህርት ቤት ጉ ማንበብ መቻሉን እ ከዚህ የፓርላማ ጥ ለተከበሩ ብሌ ተመሳሳይ ትዕዛዝ አሰ በመጨረሻ ጥር ይፈለጋሉ የሚል በጠየቀው መሠረት እንዲሄድ ለመጠየ በኋላ ለልዑሉ የ ጋር እንዲቆይ መፀ ዓለማየሁ የጤና ምዎ ዓለማየሁ በሞቃት ምቾት ባለው ቤት አቀረበ ከፍ ብሎ በተገለጠ ተስማሚ ሊሆን ደ ትምህርት ቤት እን። ንግሥት ቪክቶሪያም እግዚአብሄር ይማርህ የሚል የማጽናኛ ደብዳቤ ፈው ለልዑል ዓለማየሁ ላኩላቸው ከንግሥት ቪክቶሪያ የተላከላቸው ደብዳቤ እንደ ደረሳቸው በከፍተኛ ናፍቆትና ፈገግታ አንቦልኾን ከፍተው ጥቂት መስመሮች ካነበቡ በኋሳ በዛሳብ ተውጠው አጠገባቸው ወዳለው ሰው ዞር ብለው ደብዳቤውን እንዲያስቀምጥላቸው ስጡት ደብዳቤው እስከ ዕለተ ታቸው ቀን ድረስ የተቀመጠው እሳቸው እንደፈሰጉ ሊያዩት ከሚችሉበት ቦታ ነበር ዐፄ ቴዎድሮስ ከልብ የሚወዱት እና የሚሳሱላቸው ልጃቸው ልዑል ዓለማየሁ እአአ ኅዳር ቀን ድ ዓም ከጧቱ በሦስት ለሰዓት ላይ በተወለዱ በህ ዓመታቸው እንግሊዝ አገር ሎንዶን ከተማ ዐረፉ የልዑል ዓለማየሁ ቴዎድሮስ የቀብር ሥነ ሥርዓት በንግሥት ቪክቶሪያ ፍላጎትና ፈቃድ ዊንድሶር በሚገኘው የቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን ቅጥር ግቢ ከቤተ መቅደሱ ፊት ለፊት ተፈጸመ በቀብሩ ሥነ ሥርዓት ላይ ራሳቸው ንግሥት ቪክቶቆሪያ እና ልዕልት ቢትሪስ የአበባ ጉንጉን ላኩ በዚያ የበረዶ ዶፍ በቀብሩ ሥነ ሥርዓት ብዙ ሰዎችና ጋዜጠኞች ተገኝተዋል በቀብር ሥነ ሥርዓቱ ላይ ሌዲ ቡዶልፍ እና ሌዲ ፐንስቤይሚስተርና ሚስስ ጃክ ብሌክ ካፒቴን ስፒዲ ሁለቱ የገንዘብ ሚኒስቴር ቻንስለሮች ሚስተር ኖርዝኮትሚስተር ሎው እና ሌሎችም ታላላቅ ሰዎች ተገኝተዋል የቀብሩ ዕለት አየሩ በጣም ቀዝቃዛ ከመሆኑም በላይ በረዶም ይጥል ነበር ስለ ልዑል ዓለማየሁ አሟሟት ንግሥት ቪክቶሪያ ኅዳር ቀን የሚከተለውን በዕለት ማስታወሻቸው ውስጥ ጽፈውታል በዛሬው ጧት ጥሩው ወዳጃችን ዓለማየሁ ከዚሀ ዓለም በሞት መለየቱን በተረዳን ጊዜ የተሰማን ጥልቅ ኀዘን አሰቃቂ እና የሚያንገፈግፍ ነበር በመቀጠልም ንግሥት ቪክቶሪያ ስለ ልዑል ዓሰማየሁ አማሟት ከጻፉት ጥቂቱን ከዚህ በታች አቀርባለሁ የልዑል ዓለማየሁ አሟሟት በእርግጥ አሳዛኝ ነው ምክንያቱም እስከዚህ ዕድሜው ድረስ በሰው አገር ኑሮ በብቸኝነት ዝመነን ስለ አሳለፈ እና ወገኑ የሆነ ዘመድ ወይም ጓደኛ ሳይኖረው የሀገሩን ሽታ እንደ ናፈቀ መሞቱን እና ደግና ጥሩ ወጣት አንደነበረ ትዝ ሲለንም ሆነ ስናስታውስ ያጋጠመውን ሰንካላ ዕድል እንደ እርሱ ሰመቋቋም የሚችል የለም ሕይወቱ በሙሱ የደስታ አልነበረም ማንኛውም ዓይነት ችግር እና ስቃይ ያጋጥመው ነበር በዚህም ላይ አስተዋይነትና ብልህነት የታደለ ወጣት ነበር ስለሆነምስብቀለሙ ልዩነት ሕዝቡ አተኩሮ ሲመለከተው ደስታ ሳይሰማው ኑሯል የሚል ስጋት አድሮብኝ ነበር ስለዚህ በሁሉም ነገር ከፍተኛ ኀዘን እንደተሰማው ዐለፈና በክርሰ መቃብር ተኛነ ወጣቱ ልዑል ዓለማየሁ ቴዎድሮስ ባባዕድ አገር ላይመቻቸውና ሁልጊዜ አገራቸው እንደናፈቃቸው ለሞት የዳረጋቸው ብቸኝነት መሆኑን ንግሥቲቱ ተገንዝበውታል።

• N.B. This Summary is Very Experimental!! based on the following scripts from:
  • https://github.com/millzon/textSummarizer-am
  • https://github.com/icoxfog417/awesome-text-summarization#motivation